17. Yüzyıla Kadar Osmanlıda Müzik Kurumları

17. Yüzyıla Kadar Osmanlıda Müzik Kurumları

Osmanlı Devleti’nde 17. yüzyıla kadar, tekke, Enderun, mehterhane ve Mevlevihane gibi eğitim kurumları, müzik eğitiminin verildiği ve müziğin icra edildiği yerler olmuştur.


Tekkeler

Mevlevi tekkelerinde müzik türü olarak sanat müziği icra edilmiş; ney, rebap, kudüm gibi çalgılar kullanılmıştır. Bektaşi tekkelerinde ise halk müziği icra edilmiş; insan sesinin yanında şeştar (6 telli bir çalgı), bağlama, çeng ve def kullanılmıştır.


Mehteran

Hunlar Döneminde, vurmalı sazlarla nefesli sazlardan oluşan ve tuğ takımı adı verilen askerî mızıka teşkilatının, Selçuklular Dönemindeki ismi tabılhane veya nevbethanedir. Bu kurumda Hunlar Döneminden gelen iki nefesli, dört vurmalı, altı temel çalgı yer almıştır. Bu çalgılar zurna, boru, çevgan, zil, davul ve kösten oluşmaktadır. Tabılhane veya nevbethanenin Osmanlılar Döneminde Fatih’ten sonraki adı mehteran olmuştur. Batılıların, Türk askerî müziği olan mehteran ile karşılaşmaları, Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanlar ve Avrupa’da genişleme politikası kapsamındaki seferlerinde çalınan mehterle olmuştur.


Enderun

II. Murat zamanında kurulan Enderun, 17. yüzyıla kadar Türk, Arap, İran edebiyatı; matematik, coğrafya, mantık dersleri ile askerî, sportif ve müzik eğitimi veren saray okuludur. Enderun, 17 ve 18. yüzyıllarda da önemini korumuştur.


Mevlevihane

Mevlevihaneler, 13 ve 14. yüzyılda Sultan Veled tarafından kurumsallaştırılmıştır. Mevlana’nın tasavvufi düşünceleriyle şekillenmiş ve bir sisteme kavuşmuş olan Mevlevi seması, Mevlevihanelerde bir ibadet biçimi olarak icra edilmiştir.

Mevlevihaneler hem ibadethane hem de okul özelliği taşımaktadır. Mevlevihanelerde Türkçe, Arapça, Farsça; hat, tezhip, sema meşki gibi derslerin yanında sıkı bir musiki eğitimi de verilmiştir. Mevlevihaneler, bir tür konser salonu niteliğindeki semahaneleriyle Osmanlı musikisinin gelişmesinde yüzyıllar boyunca önemli bir işleve sahip olmuştur. Anadolu’nun en uzak ve küçük şehirlerinin yanı sıra İmparatorluğun Balkan ve Orta Doğu eyaletlerinde de açılmış olan Mevlevihaneler, Osmanlı musikisinin yayılmasında önemli bir yere sahiptir.

Bursa Karabaş- i Veli Kültür Merkezi’nde sema ayini

Bursa Karabaş- i Veli Kültür Merkezi’nde sema ayini

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir