Türkiye-SSCB İlişkileri ve Türkiye’nin Milletler Cemiyetine Katılması

Türkiye-SSCB İlişkileri ve Türkiye’nin Milletler Cemiyetine Katılması

11 Şubat 2018 0 Yazar: uzun

Türkiye-SSCB İlişkileri

1923-1939 Döneminde Türkiye, Kurtuluş Savaşı’nda Sovyet Hükûmeti’nden büyük destek görmüştü. İki ülke arasındaki ilişkilerin temeli, 16 Mart 1921’de Moskova’da imzalanan Türk-Sovyet Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması ile atılmıştı.

Lozan’dan sonraki dönemde Türkiye ve Sovyetler Birliği, Batılı devletler ile ilgili sorunları nedeniyle birbirlerine yaklaşmışlardır. İki ülkenin birbirlerine yakınlaşma politikaları sonucunda 17 Aralık 1925’te Türk-Sovyet Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma, 1945 yılında Sovyetler Birliği tarafından feshedilinceye kadar yürürlükte kaldı.

İki ülke arasındaki ilişkiler, 1934 yılında imzalanan Balkan Paktı’ndan dolayı bozulmaya başladı. Sovyetler Birliği, Balkan Paktı’nın hayata geçirilmesine karşıydı. Türkiye, Sovyetler Birliği’ne bir açıklama mektubu göndererek Sovyet Hükûmeti’nin tereddütlerini gidermeye çalıştı.

Balkan Paktı’yla Türk-Sovyet ilişkilerinde başlayan gerilim, Montrö Konferansı’nda daha belirgin hâle geldi. Konferans öncesinde Türk ve Sovyet temsilcileri Boğazlar konusunda hemfikir olmalarına rağmen Sovyet temsilcileri konferans sürecinde isteklerini genişletti. Bu tutum değişikliği, Türk Hükûmeti’ni, Sovyetlerin Boğazlar hakkındaki gizli niyetleri konusunda endişelendirdi. Türkiye, Sovyetler Birliği’nin Boğazlar üzerindeki talepleri nedeniyle Batılı devletlere yaklaştı.

ismet inonu tevfik rustu aras leningrad 300x220 - Türkiye-SSCB İlişkileri ve Türkiye’nin Milletler Cemiyetine Katılması

Başbakan İsmet İnönü ve Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras’ın Leningrad ziyareti, 1932

Türkiye’nin Milletler Cemiyetine Katılması

Türkiye daha Lozan Konferansı sırasında, Milletler Cemiyetine katılma isteğini açıklamıştı. Ancak Milletler Cemiyetinin Musul Sorunu’nda İngiltere’den yana tavır alması, üyelik düşüncesinin ertelemesine neden olmuştu. Fakat 1930’lardan itibaren Milletler Cemiyetinde antirevizyonist devletlerin egemen hâle gelmesi, Türkiye’nin Cemiyete bakış açısını değiştirdi. Sonuçta Milletler Cemiyeti Genel Kurulu, Temmuz 1932’de İspanya’nın teklifi ile Türkiye’yi üyeliğe davet etti. Bu davetin kabulü üzerine 18 Temmuz 1932’de yapılan oylama ile Türkiye’nin üyeliği onaylandı.

milletler cemiyeti 300x121 - Türkiye-SSCB İlişkileri ve Türkiye’nin Milletler Cemiyetine Katılması

Milletler Cemiyeti toplantısı, 1932

Bu Konuda Bir Soru Sormak İster misin?»Soru Sor