Ailelerle Eğitim

Ailelerle Eğitim

21 Şubat 2019 0 Yazar: Fikir

Ailelerle Eğitim

Toplumsal yaşamın giderek karmaşıklaşması, aile yaşantısının sürdürülmesinde daha fazla bilgi ve beceri ile donanmayı gerekli hâle getirmiştir. Bu açıdan aileleri desteklemeye yönelen çeşitli çalışma türleri ortaya çıkmıştır. Bunlardan yaygın olarak kullanılan bir çalışma türü de aile eğitimi çalışmalarıdır. AEP de bu yaklaşımın bir örneğidir.

Bu bölümde;
• ailelerle çalışma yaklaşımları,
• aile eğitiminin amaçları,
• aile eğitiminin mahiyeti ve ayırıcı özellikleri,
• aile eğitiminde ilkeler ve etik değerler
ele alınmaktadır.

Ailelerle Çalışma Yaklaşımları

Günümüzde aileleri çeşitli açılardan desteklemeyi amaçlayan ve ailenin ihtiyaç duyduğu desteğe bağlı olarak çeşitlenen çok sayıda çalışma yaklaşımı mevcuttur. Bunların başlıcaları şunlardır:

Aile Terapisi / Aile Danışmanlığı

Aile terapisi, aile üyelerinin birbirleriyle karşılıklı etkileşim örüntülerini keşfederek aile içerisindeki sorunlu ilişkileri anlamayı hedefleyen ve ailenin fonksiyonel kaynaklarını kullanarak ailenin problem çözme yeteneğini geliştirmeyi amaçlayan bir süreçtir. Aile terapisi, yapısı itibarıyla daha ziyade sorun odaklıdır ve ailelerin sorun ortaya çıktıktan sonra başvurdukları bir sistemdir.

Aile Okuryazarlığı

Bu yaklaşım “Ebeveynler çocuklarının ilk öğretmenleridir.” kabulüne dayanır. Ebeveynlerin çocuklarına eğitim yaşantıları boyunca devam eden bir destek sunabilecek yeterlilikleri kazanmaları hedeflenir. Ebeveynlere bu hedefe yönelik olarak çeşitli eğitimler verilir.

Ebeveyn Eğitimleri

Bu yaklaşımda anne babaların kendi yaşamlarına hazırlanmalarında çocuklarına rehberlik edebilmeleri için ihtiyaç duyacakları bilgi ve becerileri onlara kazandırmak hedeflenir. Bu amaçla anne ve babalara etkili ebeveynlik yeterlilikleri kazandırılmaya, yaşam döngüsü boyunca değişen ebeveyn rollerine uyum geliştirmelerini sağlayıcı bilgi ve beceriler aktarılmaya çalışılır.

Ebeveynlik Yetkinleştirme Yaklaşımları

Duygusal veya davranışsal problemler sergileyen çocuklara sahip ebeveynlerin, çocuklarına yönelik yaklaşımlarını geliştirmeyi içeren eğitimlerdir.

Ailelerle Eğitim

Toplumsal yaşamın giderek karmaşıklaşması, aile yaşantısının sürdürülmesinde daha fazla bilgi ve beceri ile donanmayı gerekli hâle getirmiştir. Bu açıdan aileleri desteklemeye yönelen çeşitli çalışma türleri ortaya çıkmıştır. Bunlardan yaygın olarak kullanılan bir çalışma türü de aile eğitimi çalışmalarıdır. AEP de bu yaklaşımın bir örneğidir.

Bu bölümde;
• ailelerle çalışma yaklaşımları,
• aile eğitiminin amaçları,
• aile eğitiminin mahiyeti ve ayırıcı özellikleri,
• aile eğitiminde ilkeler ve etik değerler
ele alınmaktadır.

Evlilik Eğitimleri

Karı koca arasındaki ilişkiyi desteklemek gerektiği düşüncesiyle oluşturulmuş programlardır. Bu programlarda amaç, sorunlar başlamadan önce çiftlere yardımcı olmaktır. Evlilik ilişkilerini geliştirmeye yönelik programlarda üzerinde en çok çalışılan konular, iletişimi geliştirme, karşılıklı etkileşim kalıpları (pattern) ve ilişki kalitesini arttırmadır.

Sorun Odaklı Eğitim Yaklaşımları

Aile içerisindeki problemli bireyin (alkol ve madde bağımlısı, psikolojik rahatsızlığı olan, Alzheimer hastalığı olan vb.) yakınlarının, ona destek sağlayabilmeleri amacıyla hazırlanmış bir içeriğe göre eğitilmeleridir.

Aile Eğitimi

Doğrudan aile üyelerini hedef alan, aileyi ve aile yaşantısını doğrudan ilgilendiren konulardaki eğitimlerle ilgilenir. Aile eğitiminde katılımcılar herhangi bir yetişkin olarak değil, bir ailenin üyesi olarak ve ailedeki rolleri itibarıyla eğitimin konusu olurlar. AEP de bir aile eğitimi programıdır. Bu sebeple aile eğitimi yaklaşımı aşağıda ayrıntılarıyla ele alınmaktadır.

Aile Eğitimi

Aile eğitimi ailelerin ve/veya aileyi oluşturan bireylerin;
• yaşam boyu değişen rollerine, ilgilerine, gelişim görevlerine uyum sağlamalarını kolaylaştırmaya,
• psikolojik sağlıklarını desteklemeye ve güçlendirmeye,
• aile içinde üstlendikleri rollerle ilgili becerilerini ve bilgilerini geliştirmeye,
• ev içerisindeki ilişki yapısını güçlendirmeye,
• yaşantı kalitesini geliştirmeye ve zenginleştirmeye,
• bireylerin, eşlerin ve ailenin var olan potansiyellerini kullanabilmeleri konusunda onları cesaretlendirmeye odaklanmış,
• çoğunlukla örgün eğitim sisteminin dışında gerçekleştirilen,
• yetişkin eğitimi niteliğindeki,
• iş birliğine dayalı,
• önleyici temelli eğitimlerdir.

Aile Eğitimlerinin Kapsamı

Aile eğitimleri genelde, bireyin ve ailesinin yaşantı kalitesini geliştirmek ve zenginleştirmek konularına odaklanmaktadır. Aile bireylerine, aile eğitimleri yoluyla, problemler ortaya çıkmadan veya kemikleşmeden önce, aile yaşantılarını geliştirici ve problemleri önleyici eğitimler sunmak amaçlanmaktadır. Aile eğitim programları önleyici bilgilendirici modelli yaklaşımlardır.

Aile yaşantısını geliştirmeye odaklanan önleyici-bilgilendirici mahiyette bir eğitim çalışmasında göz önünde tutulması gereken temel ilke ve tutumlar eşitlik, aile gücüne odaklanma ve aile değerlerine saygı olarak ifade edilebilir.

Eşitlik

Bir yetişkin eğitimi uygulaması olarak aile eğitiminde eğiticilerle katılımcılar arasında hiyerarşik bir ilişki kurulmaz. Zira yetişkin katılımcılarda gerçek bir öğrenme sürecinin ortaya çıkması, yetişkinin oldukça rahat biçimde eğitim sürecine katılması, deneyimlerini paylaşıp deneyimleri üzerinde düşünmesi ile gerçekleşir. Bu da ancak eğiticinin tutum ve yaklaşımlarına bağlı olarak gerçekleşebilecek bir durumdur.

Eğitimin yapıldığı ortam, eğiticinin katılımcılara karşı konumu, kullandığı dil, kıyafeti vb. birçok unsur eşit bir ilişkinin oluşmasında engelleyici olabilir. Eşitlikçi bir ortam oluşturmak için eğitici şunlara dikkat etmelidir:

• Katılımcılara yakın ve onlarla aynı yükseklikte bir konumda oturmalıdır.
• Katılımcılara konuşma fırsatı vermeli ve katılımcıları dikkatle dinlemelidir.
• Eğitim sürecinde bir kolaylaştırıcı olduğunu söz ve eylemleriyle vurgulamalıdır.
• Katılımcıların giyim kuşamından çok farklı olmayan kıyafetler giymelidir.

Aile Gücüne Odaklanma

AEP ailenin mevcut potansiyellerini geliştirmeye odaklanan güç temelli bir yaklaşıma sahiptir. Bu yaklaşım sorunlara odaklanma yerine ailelerin güçlü yönlerinin, ortaya çıkabilecek yeni sorunların çözümünde nasıl kullanılacağını bulmayı amaçlar. Bu yaklaşım katılımcıların eğitim içeriğine karşı geliştirebilecekleri direncin kırılmasında da oldukça etkili olmaktadır.

Aile Değerlerine Saygı

Yetişkin eğitimi etiği ve insan hakları açısından eğiticinin katılımcıların aile değerlerine saygılı olması bir zorunluluktur. Ailelerin çeşitli konularda verdikleri tepkiler çoğunlukla gelenek, görenek, din, kültür vb. etkisiyle oluşan aile değerlerinden hareketle gelişmektedir. Eğiticiler katılımcıların farklı değerlerinden kaynaklanan tutumlarına olabildiğince tarafsız yaklaşmalı; eleştirici, küçümseyici tavır ve ifadelerden kaçınmalıdırlar. Bu konuda dikkatsiz davranılması bir insan hakkı ihlali olmasının yanı sıra katılımcının hem eğiticiye hem de eğitim içeriğine tepki duyması sonucunu doğurur.