Astronomi, Zaman ve Uzaklık

Astronomi, Zaman ve Uzaklık

18 Ocak 2018 0 Yazar: Recep

Astronomi, Zaman ve Uzaklık unu inceleyelim; Dünya’nın temel ısı ve ışık kaynağı olan doğuşu ve batışı ile şiirsel görüntüler yaratan Güneş’in Dünya’mızdan yaklaşık 149 600 000 km uzakta olduğunu biliyor muydunuz?

Dünya’nın en hızlı yolcu uçakları saatte ortalama 1000 km’lik bir hıza sahip. Dünya – Güneş arasın­daki uzaklığın böyle bir uçakla ne kadar sürede kat edilebileceğini hesaplamak ister misiniz?

Güneş’ten yayılan ışık ışınları mızdaki aracın hızı ile etmiş olsaydı Dünya’ya ulaş­maları ne kadar uzun süre alırdı değil mi? Bu lara göre Dünya’dan bakan bir gözlemci Güneş’in şimdiki hâlini mi yoksa yaklaşık 6 233 gün önceki hâlini mi görmüş olurdu?

Bir elektromanyetik çeşidi olan ışık, yaklaşık 300 000 km/s’lik sonlu bir değere sahiptir. Bir başka ifade ile bir ışık fotonu, kaynağından çıktıktan sonra yaklaşık olarak saniyede 300 000 km yol alır. kaynağı gözlemciye ne kadar uzaksa fotonların gözlemciye ulaşması da o kadar zaman alır. Buna göre astronomik cisimleri gözlemleyen bir gözlemcinin aslında cisimlerin gözlem yapıldığı andaki hâllerini gözlemlemediğini, görüntünün önceki bir ana ait olduğunu söyleyebiliriz.

Işığın hızı ile ilgili bu bilgilere göre nın devamındaki soruya “Dünya’dan bakanlar gözlem­ci Güneş’in 6 233 gün önceki hâlini görür.” şeklinde cevap verebilirsiniz.

Bütün bu lar bize “zamanın” mutlak olmadığını göreli olduğunu ifade eder.

Astronomi, Zaman ve Uzaklık 1

Uzaklık

Aşağıda Güneş imizdeki gezegenlerin Güneş’e uzaklıkları verilmiştir. Tabloyu inceleyelim.

tablo 1

tablo 1

Tabloda verilen uzaklıkları dünyadaki bazı uzunluk değerleri ile karşılaştırmak ister misiniz?

Güneş imizdeki gezegenlerin Güneş’e uzaklıklarını, dünya üzerindeki bazı uzaklık değerleri ile karşılaştırdığınızda ne kadar büyük değerde olduklarını fark etmiş olmalısınız. Astronomideki çok büyük uzaklık değerlerini daha anlaşılır kılmak, işlemlerde kolaylık sağlamak amacıyla astronomi birimi, ışık yılı ve parsec (parsek) olmak üzere farklı astronomik uzunluk birimleri üretilmiştir.

Etkinlik

Neler Kullanalım?

Kalem, kâğıt, hesap makinesi, İnternet vb. ları

Neler Yapalım?

  • İnternet vb. larını kullanarak aşağıdaki uzunluk değerlerini araştırınız.
  1. Ekvator’un uzunluğu
  2. Dünyadaki en yüksek bina
  3. Dünyadaki en uzun insan
  • Yukarıdaki tabloda verilen bazı gezegenlerin Güneş’e uzaklık değerlerinin her birini ­nız sonucunda bulduğunuz değerler cinsinden hesaplayınız.
  • Dünya’mıza Güneş ve diğer gezegenlerden daha uzak astronomik cisimler için uzaklık değerini metre veya kilometre ile ifade etmenin zorlukları olabilir mi? Bunun için bir çözüm öneriniz var mı?

Astronomi Birimi (AB)

Güneş ile Dünya’nın i arasındaki uzaklık 1 AB olarak tanımlanmıştır.

149 600 000 km = 1 AB 39

Yılı (IY)

Işığın boşlukta 365 gün 6 saat (1 yıl) içerisinde aldığı yol olarak tanımlanmıştır.

Şimdi bu uzunluğun kaç km ve kaç m’ye karşılık geldiğini hesaplayalım:

1 dakika = 60 saniye

1 saat = 60 dakika

1 gün = 24 saat

1 yıl = 365 gün 6 saat

1 yıl = 365 x 24 + 6 = 8 766 saat

1 yıl = 8 766 x 60 dakika = 525 960 dakika

1 yıl = 525 960 x 60 saniye = 31 557 600 saniye

X = v.t olduğuna göre ışığın bu sürede aldığı yol,

X = (300 000 kms ). (31 557 600 s)

X = 9 467 280 000 000 km olarak bulunur.

1 IY = 9 467 280 000 000 km

Parsek (pc)

Yaklaşık olarak 3,26 IY veya 206 265 AB 1 parsek (pc) olarak tanımlanmıştır.

Dünya ile ilgili olan bazı uzaklıkların AB veya IY olarak değerleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Çizelgeyi inceleyip siz de verilen değerlerin pc olarak karşılıklarını hesaplayınız.

tablo 2

tablo 2