Beş Yıllık Kalkınma Planları

Kalkınma planı, bir ülkenin tamamı veya belirli bir bölgesinde ekonomik ve sosyal hedeflere ulaşmak amacıyla yapılmış plandır. Özel kesim için yol gösterici ve kamu kesimi için emredici niteliğe sahiptir.

Tespit edilen bazı eksikliklerin giderilmesi ya da içinde bulunulan sosyal, ekonomik durumun daha üst seviyeye çıkarılması için yapılır. Kalkınma planı için resmî bir araştırma kurumu var olan durumu inceler. İçinde bulunulan durumun nasıl iyileştirileceği ve plan sonunda nereye ulaşılmak istendiği belirlenir. Devlet, böylelikle zayıf ve güçlü yönleri ile hedeflerini belirler.

Ülkemizde kalkınma planları “beş yıllık” hazırlanır. Devlet Planlama Teşkilatının kurulduğu tarihten bu yana, dokuz plan uygulamaya konmuştur. 2014–2018 yıllarını kapsayan 10. Kalkınma Planı da yürürlüğe girmiştir. 1960 öncesi planları devletçidir ve sadece bazı alanlara yönelik düzenlemeleri içerir. 1960–1980 yılları arasındaki planlar karma ekonomiyi esas alır ve bütüncüldür. 1980–2000 yılları arasındaki planlar liberal stratejik nitelik göstermektedir.

2000 sonrası kalkınma planlarında girişimciliğin desteklenmesi, sosyal devlet anlayışı, sivil toplum kuruluşlarının desteklenmesi ve sosyal projeler üzerinde durulmuştur.

1963 yılından günümüze Beş Yıllık Kalkınma Planları

  1. Beş Yıllık Kalkınma Planı (1963–1967) Temel altyapı yatırımlarına, istihdam sorununa ve yeniden düzenleme konularına ağırlık vermiştir.
  2. Beş Yıllık Kalkınma Planı (1968–1972) Sanayi sektörünün ekonomide sürükleyici olması ilkesini benimsemiştir.
  3. Beş Yıllık Kalkınma Planı (1973–1977) Gelir seviyesinin artırılmasını, sanayileşmenin hızlandırılmasını ve dış kaynaklara bağımlılığın azaltılmasını amaçlamıştır.
  4. Beş Yıllık Kalkınma Planı (1979–1983) Kamu kesimi ağırlıklı sanayileşme stratejisini belirlemiş, ödemeler dengesini iyileştirmeyi ve ekonominin kendine yeterli hâle getirilmesini hedeflemiştir.
  5. Beş Yıllık Kalkınma Planı (1985–1989) Ekonomiye, devlet müdahalesinin azaltılmasını, liberal bir dış ticaret politikasının uygulanmasını, altyapı ve konut yatırımlarının artırılmasını ve bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılmasını amaçlar. Türk ekonomisinin dışa açılmasına ve ihracata öncelik veren kalkınma politikalarının uygulanmasına ağırlık vermiştir.
  6. Beş Yıllık Kalkınma Planı (1990–1994) Enflasyonu düşürmeyi, kaynakları imalat sanayisine yönlendirmeyi ve sosyal politikalara daha fazla ağırlık vermeyi hedeflemiştir.
  7. Beş Yıllık Kalkınma Planı (1996–2000) Çağın değişen ekonomik ve sosyal gelişmelerini dikkate alır. Avrupa Birliği ve dünya ile bütünleşme sürecinde yaşanabilecek sıkıntıları aşmak için yapısal ve kurumsal nitelikte önlemler almayı hedeflemiştir.
  8. Beş Yıllık Kalkınma Planı (2001–2005) Ekonomik istikrar, yapısal ve kurumsal düzenlemeler, rekabet gücünü artırma, Avrupa Birliği’ne uyum sağlama gibi ilkeleri benimser. Bilgi çağına geçişin sağlanmasına, teknoloji üretimi ve gelir dağılımındaki farklılıkların azaltılmasına, bölge ve il planlamalarına öncelik verilmesine göre hazırlanmıştır. Dinamik ve sürekli yenilenen bir yapıya sahiptir. Avrupa Birliği üyeliği sürecindeki temel dönüşümlerin gerçekleştirildiği, dünya ile bütünleşmenin sağlandığı ve ülkemizin dünyada ve bölgesinde daha güçlü, etkili ve saygın yer edindiği bir dönem olmuştur.
  9. Kalkınma Planı (2007-2013) Değişimin çok boyutlu ve hızlı bir şekilde yaşandığı, rekabetin yoğunlaştığı ve belirsizliklerin arttığı bir dönemde oluşturulmuştur. Bu plan Türkiye’nin ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda bütüncül bir yaklaşımla gerçekleştireceği dönüşümleri ortaya koyan bir belgedir. Bu kapsamda, “istikrar içinde büyüyen, rekabet gücüne sahip, bilgi toplumuna dönüşen, bir Türkiye” vizyonu ile uzun vadeli strateji çerçevesinde hazırlanmıştır.
  1. Kalkınma Planı (2014-2018) Yine diğer planlama süreçlerinin ortak noktasında olduğu gibi büyümeyi, istihdamı, kalkınmayı ve gelişmeyi hedef alır nitelikte hazırlanmıştır.

Beş Yıllık Kalkınma Planları

İlginizi Çekebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir