Çanakkale Cephesi

Çanakkale Cephesi

5 Şubat 2018 0 Yazar: uzun

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nda savaştığı cephelerden biri de Çanakkale Cephesi’dir.

Çanakkale Cephesi’nde yaşananları ayrıntılarıyla öğrenmeye ne dersiniz?

Çanakkale Cephesi Osmanlı ordusunun Birinci Dünya Savaşı’nda kesin zafer kazandığı tek cephedir. Çanakkale direnişi bir milletin dayanışmasının ve şahlanışının destanıdır. Ordumuzun kendinden daha güçlü ordulara karşı durarak tarihin akışını değiştirdiği savaştır.

Çanakkale Cephesi İtilaf Devletleri tarafından açıldı. Amaçları İstanbul ve boğazları alarak Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmak ve müttefikleri olan Rusya’nın ihtiyacı olan ekonomik ve askerî yardımı boğazlar üzerinden ulaştırmaktı. Ayrıca İstanbul’un işgali ile Anadolu ve Rumeli arasındaki bağlantı kesilerek Osmanlı Devleti’nin zor durumda kalması sağlanacaktı.

İtilaf Devletleri önce Çanakkale Boğazı’nı deniz yoluyla geçmeyi denediler. İngiliz ve Fransız savaş gemilerinden oluşan dönemin en güçlü donanması Çanakkale Boğazı’nın iki yanındaki savunma hatlarını aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi top ateşine tuttu.

canakkale deniz savasi 300x173 - Çanakkale Cephesi

Çanakkale deniz savaşlarını gösteren bir tablo

Yoğun topçu ateşinin ardından Boğaz’ı geçmeye çalışan İtilaf donanması beklemediği bir sürprizle karşılaştı. Yüzbaşı Hakkı Bey komutasındaki Nusrat Mayın Gemisi, gece boyunca boğaza büyük bir gizlilik içinde mayın döşemişti. 18 Mart 1915 sabahı, 16 İngiliz ve Fransız savaş gemisi boğaza girerek Türk tabyalarına ateş açtılar. Ortalık cehenneme döndü.

nusret mayin gemisi 300x147 - Çanakkale Cephesi

Nusrat Mayın Gemisi

Toplarımızın pek çoğu kullanılamaz hâle geldi. Bu arada Nusrat Mayın Gemisi’nin boğaza döşediği mayınlara çarpan savaş gemileri tek tek boğazın derin sularına gömülmeye başladılar. İtilaf Devletleri’nin donanması ağır kayıplar verince geri çekilmek zorunda kaldılar.

Çanakkale’yi denizden geçemeyeceklerini anlayan Fransız ve İngilizler karadan saldırıya geçmeye karar verdiler. Orduda İngiliz ve Fransızlardan başka Avustralya, Yeni Zelanda (Anzaklar) Hindistan ve Cezayir’den getirilen askerler de bulunuyordu.

İlk çıkarma harekâtı 25 Nisan 1915 sabahı Fransız birlikleri tarafından gerçekleştirildi. İtilaf Devletleri askerleri Osmanlı ordusu askerleriyle silah ve mühimmat bakımından kıyaslanmayacak kadar üstün bulunuyordu. Buna rağmen büyük bir direniş gösteren Osmanlı ordusu düşmanın ilerlemesine izin vermedi. Silah ve teknoloji Osmanlı askerlerinin inanç ve azmine yenilmişti. Aşağıda her iki tarafın hazırlıklarını gösteren fotoğrafları inceleyiniz.

gelibolu cikarmasi 300x188 - Çanakkale Cephesi

İtilaf güçlerinin Gelibolu çıkarmasından bir görünüm

Bu savaşta Anafartalar Grubu Komutanı olarak görev yapan Mustafa Kemal Paşa birlikleriyle savaşın kazanılmasında önemli rol oynadı. Aşağıda Mustafa Kemal Paşa’nın savaşın kazanılmasında gösterdiği çabayı anlatan metni okuyunuz.

Kazanılan bir an

25 Nisan 1915. Türkler için karanlık bir gün başlangıcı. Çünkü İtilaf gemileri tan yeri ağarırken Seddülbahir ve Arıburnu bölgelerine asker çıkarmaya başlamışlar. Gözlem yerindeki taburumuz elindeki tüm vasıtalar tükeninceye kadar dövüşmüş sonra da kaçmaktan başka çare bulamamış. Mustafa Kemal, düşman çıkarmasını haber almış, askerleriyle birlikte gitmektedir. Sonradan Kemal adı verilen yere gelince, Türk askerleriyle karşılaşır. Askerler, yorgun, üzgün…

Mustafa Kemal’in gür kaşları çatılır:
– Niçin kaçıyorsunuz?
– Efendim düşman…
– Nerede?
– işte?
Gösterdikleri 261 rakımlı tepedir. Gerçekten de o anda düşman, Mustafa Kemal’e kendi askerlerinden çok daha yakındır. Kaçan askere bağırır.
– Düşmandan kaçılmaz!
Bu, gök gürültüsü gibi seste, aynı zamanda büyük bir iman gücü vardı. Askerde bir şaşkınlık. Bir yanda burunlarının dibindeki düşman, bir yanda “Düşmandan kaçılmaz” diye kükreyen inanmış ses.
Birden içlerinden biri cesaret ediyor:
– Cephanemiz kalmadı.
– Süngünüz de mi yok?
Ve sesinin bütün etkileyici gücüyle emrediyor:
– Süngü tak!.. yere yat!..
Bizim askerlerin yere yattığını gören düşman askeri de yere yatıyor… “Bu sırada 27. Alay da yetişti ve kıtalara saldırı emrini verdim.” İşte, onu Çanakkale Savaşı’nın en büyük adamı yapan ilk olay budur. Faruk Çil, Atatürk ve Çanakkale s, 51 (Düzenlenmiştir.).

Çanakkale Savaşları Türk milletinin tarihine altın harflerle yazıldı. Bu zafer milletin kanıyla, canıyla, dayanışmasıyla kazandığı; her anı kahramanlıklarla dolu bir destandı. Bu zaferin birçok önemli sonucu vardır:

Boğazı geçip İstanbul’u alamayan İtilaf devletleri Rusya’ya da yardım ulaştıramadı. Zor durumda kalan Rusya savaştan çekildi. Bu zafer İtilaf devletlerine Osmanlı Devleti’nin zannettikleri gibi hasta adam olmadığını gösterdi.

Türk ordusunun Çanakkale Savaşları’nı kazanması Birinci Dünya Savaşı’nın uzamasına yol açtı. Mustafa Kemal’in bu cephedeki başarıları askeri dehasını ortaya çıkardı ve Millî Mücadele’nin lideri olmasında etkili oldu. Bu zaferden sonra Bulgaristan İttifak grubuna katıldı. Bunun yanında eğitimli çok sayıda gencimiz bu savaşta şehit olduklarından bu durum gelecekte ülke kalkınmasında görev alacak kadroların azalmasına yol açmıştır. Çanakkale Zaferi’nin kazanıldığı toprakları gidip görerek, imkanı olmayanlar da en azından sanal ortamdan ziyaret edebilir, bu zafer ile ilgili daha ayrıntılı bilgilere sahip olabilirsiniz.

Çanakkale Şehitlerine

Boğaz harbi nedir? Var mı ki dünyada eşi?
En kesif orduların yükleniyor dördü beşi,

Tepeden yol bularak geçmek için Marmara’ya
Kaç donanmayla sarılmış ufacık bir karaya.

Eski Dünya, Yeni Dünya, bütün akvâm-ı beşer,
Kanıyor kum gibi… Mahşer mi, hakikat mahşer.

Çehreler başka, lisanlar, deriler rengarenk;
Sade bir hadise var ortada: Vahşetler denk.

Bomba şimşekleri beyninden inip her siperin;
Sönüyor göğsünün üstünde o arslan neferin.

Ölüm indirmede gökler, ölü püskürmede yer
O ne müthiş tipidir; Savrulur enkaz-ı beşer.

Kafa, göz, gövde, bacak, kol, çene, parmak, el ayak,
Boşanır sırtlara, vadilere, sağnak sağnak.

Mehmet Âkif Ersoy, Safahat, s.410 – 411 (Düzenlenmiştir.).

canakkalede osmanli askerleri 300x198 - Çanakkale Cephesi

Çanakkale’de Osmanlı askerleri