Cumhuriyet Döneminde Dernekler ve Halkevleri

Cumhuriyet Döneminde Dernekler ve Halkevleri

17 Ocak 2019 0 Yazar: Fikir

Cumhuriyet Döneminde Dernekler ve Halkevleri : Türkiye’deki ilk folklor derneği 1928’de kurulan Halk Bilgisi Derneğidir. Bu dernek, halkevlerinin kuruluş yılı olan 1932’ye kadar faaliyetlerini sürdürmüştür. Merkezi Ankara’da olan ve Ziyaeddin Fahri’nin girişimiyle kurulan bu derneğe, bakanlık mensuplarının çoğu üye olmuş ve ellerinde bulundurdukları folklor malzemelerini bağışlamışlardır.

Derneğin İstanbul şubesi, İstanbul Konservatuvarının içinde faaliyete başlamıştır.18 Mart 1928’de ilk kongresini yapan dernek, Halk Bilgisi Mecmuası ve Halk Bilgisi Haberleri adlı iki dergi yayımlamıştır. 31 Ekim 1953’te yapılan kongrede derneğin adı Türk Folklor Derneği olarak değiştirilmiş, fahri başkanlığına Prof. Fuat Köprülü getirilmiştir.

1931’de Halk Şairleri Koruma Derneği, Sivas’ta Birinci Halk Şairleri Bayramı’nı gerçekleştirmiştir. Aralarında Âşık Suzani, Âşık Yarım Ali, Âşık Sanati, Âşık Veysel, Âşık Yusuf, Âşık Bekir’in de bulunduğu 15 ozan deyişler okumuştur. Bu bayrama, İstanbul Konservatuvarından katılan Yusuf Ziya Bey, burada müzik öğretmeni Muzaffer Sarısözen ile tanışmış ve onun İstanbul Konservatuvarına girmesini sağlamıştır. Konservatuvarı bitiren Sarısözen 1938’de Ankara Konservatuvarı Folklor Arşiv Şefi olmuştur.

Kültür yaşamımızda önemli yeri olan halkevleri, 19 Şubat 1932 tarihinden itibaren açılmaya başlamıştır. İlk halkevlerinden olan Ankara Halkeviyle birlikte 14 halkevi daha hizmete girmiştir. Halkevleri; dil, edebiyat, tarih, güzel sanatlar, temsil (tiyatro ve seyirlik oyunlar), spor, sosyal yardım, halk dershaneleri ve kurslar, kütüphane ve yayın, köycülük, müze ve sergi konularında çalışmalar yürütmüş, yöresel birçok etkinlik düzenlemişlerdir. Halkevleri çıkardıkları yayın organlarında derlenen sözlü ve sözsüz kültür ürünlerini yayımlayarak kültürümüzün gelecek nesillere ulaşmasını sağlamıştır.

Halkevlerinde, 1932 yılından 1951 yılına kadar folklorun her dalında çok ciddi çalışmalar gerçekleştirilmiştir. 1936 yılında Macar Müzikolog Bela Bartok, halkevleri aracılığıyla Türkiye’ye çağrılmış, Çukurova’da halk müziği derlemeleri yapmıştır. Derlenen halk kültürü ürünleri, geçmişi geleceğe bağladığı gibi günümüz araştırmacılarına da önemli bir kaynak oluşturmuştur.


Halkevlerinin Müzikle İlgili Üstlendiği Görevler

• Ulusal ve mahallî sanatçılar ile amatör olarak müziğe gönül vermiş insanları bir araya getirmek
• Genç yetenekleri korumak
• Halkın müzik zevkini geliştirmek, halka açık müzik akşamları ve konserler düzenlemek
• Müzik kursu açmak
• Korolar kurmak, halka millî marşları ve türküleri öğretmek
• Millî bayramlarda marş ve türkülerin birlikte söylenmesini sağlamak
• Köylerde söylenen türküler ile oynanan oyunları kayıt altına alarak arşivlemek

Birecik Halkevi Bandosu (1955)

Birecik Halkevi Bandosu (1955)

Bu Konuda Bir Soru Sormak İster misin?»Soru Sor