Doğu Bloku’nun Çökmesi ve Türk Dış Politikası

Doğu Bloku’nun Çökmesi ve Türk Dış Politikası

12 Şubat 2018 0 Yazar: uzun

Soğuk Savaş Sonrası Dönemi Türk Dış Politikası

Soğuk Savaş döneminde Batı Bloku ile Doğu Bloku arasındaki mücadele, silahlanma yarışını başlatmıştı. Bu mücadele, ekonomisinin bozulması ve diğer faktörlerin de etkisiyle Sovyetler Birliği, parçalanma noktasına gelmiştir.

Devlet Başkanı Gorbaçov’un 1985’ten itibaren uygulamaya başladığı “Glasnost (Açıklık)”, “Perestroyka (Yeniden Yapılanma)” ve “Milliyetler Politikası” dahi bu çözülmeyi durduramamış, aksine Doğu Bloku içindeki kopuşu hızlandırmıştır. SSCB’yi süper güç olmaktan çıkaran çöküş, Soğuk Savaş’ın da sonu olmuştur.

Almanya’yı ikiye bölen Berlin Duvarı’nın 9 Kasım 1989’da yıkılması, Soğuk Savaş’ın sona erdiğine işaret etse de bu dönemin bittiğini gösteren asıl önemli olay Körfez Savaşı olarak kabul edilir. Körfez Savaşı sonunda Sovyetler Birliği’nin çözülmesi iyice hızlanmış, Gorbaçov’un 25 Aralık 1991 tarihinde devlet başkanlığından istifa etmesi ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği dağılmıştır. ABD tek süper güç olarak ortaya çıkarken, SSCB, yerini Bağımsız Devletler Topluluğuna (BDT) bırakmıştır.

berlin duvarinin yikilisi 300x195 - Doğu Bloku’nun Çökmesi ve Türk Dış Politikası

Berlin Duvarı’nın yıkılışı, 9 Kasım 1989

SSCB’nin parçalanmasıyla birlikte kurulan politik sisteme “Yeni Dünya Düzeni” adı verilmiştir. Bu yeni uluslararası sistemde, farklı alanlarda süper güçlerin bulunduğu “çok kutuplu” bir yapı ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda; askerî, siyasi, ekonomik alanda ABD ön plana çıkarken, nükleer güce sahip Rusya ve Çin, ayrıca yükselen ekonomileri ile Japonya ve Almanya da çok kutuplu dünyanın yeni süper güçleri arasında yer almışlardır.

glasnost 262x300 - Doğu Bloku’nun Çökmesi ve Türk Dış Politikası

Glasnost’u konu alan bir afiş

Çift kutuplu dünyada ABD ve Batı Avrupa eksenli bir politika izleyen Türkiye, 1990’lı yıllarda başta Orta Asya, Balkanlar ve Kafkasya olmak üzere yeni bölgelerle ilişkiler kurma fırsatı yakalamıştır. Sovyetler Birliği’nin yerini alan Rusya ile iyi ilişkiler kurulurken, Uzak Doğu ülkeleriyle ilişkiler de hızla gelişmeye başlamıştır. Körfez savaşlarından sonra ise Orta Doğu, Türkiye için güvenlik risklerinin arttığı ve ABD ile çıkar çatışmalarının yaşandığı bir alan hâline gelmiştir.