Duyma Deneyi

Kulak kepçeleri sesin hangi yönden ve nereden geldiğinin anlaşılmasına yardımcı olur. Bir kulağı diğerine göre daha az işiten birisi sesin nereden geldiğini net olarak anlayamaz. Böylece iki gözün yardımlaşması gibi iki kulak da birbiriyle yardımlaşarak sesin net duyulmasını sağlar.

Sesin yönünü anlamak için aşağıdaki deney yapılabilir. Bunun için geniş bir alan gerektiğinden okul bahçesinin kullanılması uygun olacaktır. Göz, kulak ile iş birliği içerisinde çalışmadığında ortaya çıkan zorluklar, bu deney ile incelenecektir.

Kullanılacak Araç ve Gereçler: 5 metre uzunluğunda ve 3 farklı renkte ip (yeşil, kırmızı, siyah), büyük vida, ses cihazı (zil, çalar saat vb.), göz bağlamak için kumaş parçası, açıölçer.

yesil ip - Duyma Deneyi

3 farklı renkteki ip (yeşil, siyah, kırmızı) bir vidanın üzerine bir uçlarından bağlanır. Vida, çalışacağımız geniş alanın ortasına, çemberin merkezi olarak alınan bir noktaya, yere çakılır. Yeşil ip yardımıyla yarıçapı 5 metre olan bir çember çizilir.

Deney başlamadan önce dinleyici olan öğrenciye ayırt etmesi gereken zil sesi dinletilir. Deney sırasında bu sesin geldiği yönü işaret etmesi gerektiği belirtilir.

Şekilde gösterilen çemberin yarıçapı yeşil ip olacak şekilde, yeşil ipin iki ucu sabitlenerek bağlanır. Yeşil ipin bir ucu çemberin merkezinde diğer ucu da zilin konulduğu çemberin üzerindeki noktayı gösterir. Merkeze dinleyici olan öğrenci yerleştirilir ve kumaş parçası ile gözleri bağlanır. Deney başladığında en az iki öğrenci ve bir öğretmen çemberin içerisinde değişik sesler çıkarıyor veya konuşuyor olmalıdır. Bu, sesin kaynak ve yönü hakkında dinleyiciyi şaşırtmak için yapılır. Öğretmen ve iki öğrenci değişik sesler çıkardığı sırada, birkaç saniye zil çaldırılır. Öğretmen zil sesinden sonra öğrencilere susması için işaret verir. Bu sırada dinleyici öğrencinin, zil sesinin geldiği yönü parmağıyla
göstermesi beklenir. Merkezdeki dinleyici öğrencinin zil sesi için tahmin ettiği doğrultu kırmızı ip ile, zilin gerçek doğrultusu ise siyah ip ile işaretlenir.

yesil ip kirmizi ip siyah ip - Duyma Deneyi

Dinleyici öğrencinin gözü açılır ve açıölçer ile iki farklı açıyı (yeşil ip ile siyah ip arasında ve yeşil ip ile kırmızı ip arasındaki) ölçmesi sağlanır. İlk açı, sesin gerçekte geldiği açıdır. Bu, sabit yeşil ipten siyah ipe kadar olan açıdır. İkinci açı ise dinleyici öğrencinin algıladığı açıdır, yani yeşil ipten kırmızı ipe kadar olan açıdır. Açılar yeşil ipten başlayarak saat yönünde ölçülür.

tahmini aci gercek aci - Duyma Deneyi

Aynı dinleyici ile pek çok denemeler ve ölçümler yapılarak tablo oluşturulur. Her bir ölçüm için tahmin edilen açı ile gerçek açı arasındaki fark bulunarak hata hesaplanır.

Tahmin edilen açı – Gerçek açı = Hata

Roller değiştirilerek başka bir öğrenci dinleyici yapılır. Elde edilebildiği kadar çok, farklı dinleyicilerle ve farklı açılarda veri elde edilir. Veriler tabloya kaydedilir.

Burada sonucun negatif veya pozitif çıkması önemsenmemelidir. Önemli olan sayısal değerdir. Sesin çıktığı noktayı ve geldiği yönü gözün yardımı olmadan dinleyicinin bulmasının kesinliği bu deney ile anlaşılır. Hata miktarı dinleyicinin ne kadar doğru karar verdiğinin göstergesidir. Hata ne kadar küçükse dinleyici sesin geldiği yönü o kadar doğru kestirmiş demektir.

duyma olcumu tablosu - Duyma Deneyi

Kulağın birisi kapatılarak ölçümler tekrarlandığında hata miktarının arttığı gözlemlenir.

Şunlara da Göz Atmalısın
Share

Bir Soru Sormak İster misin?

avatar
  Subscribe  
Bildir