Ekonomik Buhran Öncesi Dünya ve ABD

Ekonomik Buhran Öncesi Dünya ve ABD

19 Mart 2018 0 Yazar: Recep

ABD’de başlayıp tüm dünyaya yayılan 1929 Dünya Ekonomik Buhranı 1930’lar boyunca da devam etmiştir. le, leşen ülkelerde bu buhranın etkileri daha yıkıcı olmuştur.

Genel olarak ekonomik krizler, üretim-tüketim arasındaki dengesizliklerin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Devrimi’yle birlikte ortaya çıkan yeni ekonomik , yatırımları ve üretimi sürekli büyütmeye çalışan bir anlayışa sahipti.

Yaşanan büyüme lerinde;

  • Maliyetleri düşüren yeni lerin kullanılması,
  • Yeni üretim alanlarının açılması

yeni girişimcileri ortaya çıkarıyordu. Ancak girişimci sayısının ve üretimin artmasına lel olarak pazarlar genişlemiyordu. Böylece ekonomide daralma leri başlıyordu. Kâr azaldığı için yatırımlar da azalıyor, bu koşullarda üretime devam edemeyenler yok oluyordu.

1929 Ekonomik Buhranı, dar anlamıyla 24 Ekim 1929’da New York (Niv York) Borsası’nın çökmesidir (Kara Perşembe). Geniş anlamıyla ise kredi iyle varlığını sürdüren ekonomide fazla üretimden lanan üretim-tüketim dengesizliğidir.

20. yüzyılın başında ortaya çıkan Taylorizm yöntemiyle ve I. Dünya Savaşı’nın etkisiyle artan üretim, verimlilik ve kâr oranları özellikle Amerika’da olağanüstü düzeye ulaşmıştı.

Adını Amerikalı mühendis F.W. Taylor’dan alan Taylorizm’de fabrika işçisine yalnızca belirli i itina ile yapmak düşüyordu; işçilerin yapması gereken ler ve bunların süreleri dakika hatta saniyelere göre belirleniyordu. (www.emu.edu.tr) (Düzenlenmiştir.)

Amerika’da 1920’lerde otomobil, buzdolabı ve elektronik gibi yeni alanları gelişmeye başladı. ABD, I. Dünya Savaşı’nda ihraç ettiği bu ürünleriyle büyük kazançlar elde etti. Küçük şirketler birleşerek tekeller (holdingler) oluşturdular. 1929’a gelindiğinde Amerikan ekonomisinin %50’si üzerinde söz sahibi olan 200 kadar büyük şirket kurulmuştu. Ancak, şirketlerin bankalarla ilişkilerini belirleyen yasalar yoktu. Hissedarlar yeterli bilgilendirilmediği gibi banka ve şirketler yeterince denetlenemiyordu.

alanında üretim artarken ve şehirlerde refah düzeyi yükselirken bu durum tarım üne yansımamıştı. Zaten 1920’lerin başında kriz tarım ünde başlamıştı. Amerikan çiftçilerinin savaş esnasındaki talepleri karşılamak için arttırdıkları tarım ürünleri ellerinde kaldı. fazlası olan bu ürünleri elden çıkarabilmek için Amerikan çiftçileri fiyatları düşürdüler. Ancak savaş sırasında üretimi arttırmak için edinilen borçlar fazla alanı bırakmıyordu. Birçoğu çaresizliğe düştü. Bu da alacaklıların ve çilerin ekonomik anlamda tıkanıklık yaşamasına yol açtı.

Dünya Ekonomik Buhranı sonucunda teneke barakalarda yaşamak zorunda kalan bir aile

Dünya Ekonomik Buhranı sonucunda teneke barakalarda yaşamak zorunda kalan bir aile

1921-1928 arasında Amerika’da üretim %26 artarken maaşlar yalnızca %14 oranında artmıştı. Bu durum, yapılan reklamların cazibesine karşın ürünlerin tüketilmesine engel oldu. Alım gücü gerilerken daha önceden büyük kârlar elde etmiş olan zenginler, üretim ündeki güvensizlikten dolayı borsaya yönelmişler ve nadiren görülen spekülatif (yapay) lenmeye yol açmışlardı.

Dünya Ekonomik Buhranı nedeniyle işsiz kalan insanlar ücretsiz yiyecek almak için uzun kuyruklar oluşturdular.

Dünya Ekonomik Buhranı nedeniyle işsiz kalan insanlar ücretsiz yiyecek almak için uzun kuyruklar oluşturdular.

Bu arada zaten kötü yapılanmış olan bankalar, üretim- tüketim dengesizliğini aşmak amacıyla konut-otomobil gibi dayanıklı tüketim malları için kredi verdiler ancak bu krediler geri ödenemedi. le Florida (Filorida) kıyılarındaki arsaların çok değerleneceği algısı yaratıldı; bu arsaların alınmasında kullandırılan krediler geri alınamadı. Ayrıca krediler, bazı kişilerce sermaye amaçlı kullanılmaya çalışılınca New York Borsası’nda aşırı spekülasyonlar yaşandı, ekonominin gerçek durumuyla bağlantısı kesildi.

1920’lerde İngiltere’de birimi poundun aşırı değer kazanması ihracatta düşüşe ve ekonominin bozulmasına yol açmıştı. Aynı de savaş tazminatlarını ödemek için karşılıksız bastıran Almanya’da hiperenflasyon (aşırı enflasyon) ortaya çıktı.