Ekosistemin Canlı Bileşenleri (Biyotik Faktörler)

Bir ekosistemde birbirleriyle ilişki içerisinde olan canlılar biyotik faktörleri ifade eder.

Bir ekosistemde yer alan canlılar, özellikle beslenme açısından birbirlerine bağlıdırlar. Biyotik faktörler üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılar olmak üzere üçe ayrılır.

Ekosistemin canlı bileşenleri (Biyotik faktörler)

Üreticiler

İnorganik maddelerden organik maddeleri sentezleyerek kendi besinlerini yapan canlılara üretici (ototrof) denir. Üreticiler, kendi besinini kendisi üretir ve büyük çoğunluğu fotosentetik canlılardır.

Üretici canlılar, besin üretirken güneş enerjisini kullanıyor ise fotosentetik, kimyasal enerjiyi kullanıyor ise kemosentetik canlılar olarak adlandırılır. Üreticilerin büyük çoğunluğunu fotosentetik canlılar oluşturur. Üreticiler birçok besin zincirinin ilk basamağını oluşturur.

Karasal ekosistemde bulunan üreticiler; atmosferdeki oksijen ve karbondioksit dengesini korurlar. Ayrıca bitkiler toprağın üst kısmını yutarak erozyonu önlemede etkilidir. Bitkiler, algler, öglena, bazı bakteriler ve bazı arkeler ototroftur.

Üreticiler, besin zincirinin ilk basamağıdır.

Tüketiciler

Kendi besinini kendisi üretemeyen, ihtiyaç duydukları besinleri dışarıdan hazır almak zorunda olan canlılara tüketici (heterotrof) denir. Hayvanlar, bazı mantarlar, bazı bakteri ve protistler bu grupta yer alır.

Doğrudan üretici canlılarla beslenen tüketicilere birincil tüketici, birincil tüketicilerle beslenenlere ikincil tüketici, ikincil tüketicilerle beslenen canlılara ise üçüncül tüketici denir. Herhangi bir beslenme basamağındaki sayıca artma ya da azalma ekosistemdeki dengeyi bozar.

Karasal ekosistemdeki üretici ve tüketiciler görülmektedir. Bu ekosistemdeki kertenkelelerin azalması durumunda, çekirgeler başta olmak üzere zararlı olabilecek çok sayıda türün popülasyonları hızla artar.

Ayrıştırıcılar

Ayrıştırıcılar, doğadaki ölü organizmaları, dökülmüş yaprakları, dışkıları ve diğer organik maddeleri hücre dışı sindirim yoluyla sindirerek besin ve enerji ihtiyaçlarını karşılayan canlı grubuna ayrıştırıcılar (saprofitler) denir.

Böylece canlı dokularında biriken organik maddeler inorganik maddelere parçalayarak yeniden üretici canlıların kullanımına sunulur ve ekosisteme tekrar kazandırılmış olur. Ayrıştırıcılar her ekosistemde bulunur ve madde döngüsündeki rolü oldukça önemlidir. Mantarlar ve bazı bakteriler bu gruba örnektir.

Mantarlar ayrıştırıcı canlılardır.

İlginizi Çekebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir