Hücre Şekilleri ve Büyüklükleri

Hücre Şekilleri ve Büyüklükleri

5 Mayıs 2018 0 Yazar: uzun

Hücre Şekilleri

Hücreler, ayrı olarak bir sıvı çevrede yüzdükleri zaman, örneğin faredeki kan hücresinde olduğu gibi, şekilleri yuvarlaktır.

Kuvvetli bir yüzeysel basınç altında yumuşak ve yapışkan olan sitoplazma hücre zarı seviyesinde küre şeklindedir. Bu arada bir sıvı içinde ayrı olarak yüzen çok sayıda hücreler çok değişik şekillerde olabilir.

Örneğin kolibasilinde kısa çomak, Epistylis’te çan şeklinde olduğu gibi. Bazı tek hücreli organizmalarda görülen çok değişik şekiller farklı türlerin ayrılmasını da sağlar. Bazı hücreler örneğin Amipler şekillerini değiştirme yeteneğine sahiptirler.

Hücreler yan yana gruplaştığı zaman genellikle çok yüzlü olarak görünürler. Bunların şekilleri sabun köpüğündeki balonlara çok benzer.

Bununla beraber hücre bir işi yapmakla görevli olduğu zaman şekli de ona göre değişir. Böylece bitkilerde organik maddelerin iletimini sağlayan kalburlu boru hücreleri besleyici sıvının gittiği yönde uzamışlardır.

Keza uyartıları ileten sinir hücreleri uzun bir akson kısmına sahiptirler. Kasları meydana getiren Kontraktil (büzülebilir) hücreler, hareketin doğrultusunda iğ şeklinde uzamışlardır.

Sonuç olarak diyebiliriz ki hücrelerin şekilleri onların görevine ve genetik özelliklerine bağlıdır.

hucre sekilleri ve buyuklukleri - Hücre Şekilleri ve Büyüklükleri

Hücre Şekilleri ve Büyüklükleri

Hücrenin Büyüklüğü

Genel bir halde, hücreler çıplak gözle göremeyeceğimiz kadar küçüktürler, dolayısıyla bunları ancak mikroskop altında gözleyebiliriz.

Yuvarlak ve çok yüzlü hücreler genellikle hayvan hücrelerinde 10 ilâ 20 µ, bitki hücrelerinde 20 ilâ 50 µ, hâlbuki bakterilerde çok küçük olup, 2 ilâ 5 µ civarındadır.

Fakat hemen belirtelim ki bu büyüklüklerin dışında istisnalar vardır. Örneğin bunların arasında çıplak gözle rahatlıkla görülebilecek kadar büyük olan hücreler bulunur.

Aşağıda değişik organizmalara ait bazı hücrelerin büyüklükleri verilmiştir:

İleri Yapılı Organizmalarda Hücre Büyüklüğü

Boehmeria (Rami) lifi ……………………………….250-550 mm

Linum usitatissimum (keten) lifi ……………………40- 60 mm

Tavuk yumurta hücresi ……………………………..30 mm

Yinca minör (Cezayir menekşesi) lifi ………………..1-2 mm

İnsan yumurta hücresi ………………………………0.2 mm

Deniz kestanesi yumurta hücresi ……………….….0.1 mm

Allium (Soğan) epiderma hücresi ……………….….20 µ

Alyuvar (İnsanda) ………………………………….…8 µ

Alg Hücreleri

Chara (su şamdanı) boğumlar arası hücresi ….….40- 80 mm

Acetabularia (denizel yeşil alg) …………………….50- 60 mm

Chlamydomonas (Flagellat’lardan tatlı su alg) ……10 µ

Bakteri Hücreleri

Micrococcus …………………………………………..0.2 µ

Escherichia coli (Koli basili)………………………….0 .25 µ

Görüldüğü gibi tek hücreli organizmalar genellikle büyüktürler. Örneğin denizel bir yeşil alg olan Acetabularia’da olduğu gibi.

Bu gibi büyük hücreler özellikle tecrübelerde kullanılmak üzere sitologlar için çok gereklidir.