Kafkasyadaki Bölgesel Sorunlar

Kafkasyadaki Bölgesel Sorunlar

10 Şubat 2018 0 Yazar: uzun

11 Eylül 2001 saldırıları sonrasında Orta Asya-Kafkasya ekseninde yoğunlaşan küresel güç rekabeti, Kafkasya’yı uluslararası politika gündeminin ön sıralarına yerleştirmiştir. ABD, AB ve Rusya gibi küresel güçlerin yanında Türkiye ve İran gibi bölgesel güçlerin rekabetinin yaşandığı bölge, çok parçalı etnik yapısı ve çözümü zor iç sorunları nedeniyle dünyanın karışık coğrafyalarından biridir. Bunun yanında Kafkasya jeopolitiğini etkileyen başka sorunlar da bulunmaktadır.

Kafkasya’da yaşanan önemli sorunlardan biri Çeçenistan sorunudur. Sovyetler Birliği döneminde İnguşlarla birlikte özerk bir cumhuriyet statüsünde yaşamış olan Çeçenler, 1 Kasım 1991 tarihinde, Cahar Dudayev önderliğinde bağımsızlıklarını ilan etmişlerdi. Dudayev’in başlattığı bağımsızlık hareketi Rusya tarafından 1995 yılında bastırılmış, buna rağmen Çeçen direnişçileri ile Rus birlikleri arasındaki çatışmalar yer yer devam etmiştir.

Çeçen direnişçilerin başta Gürcistan olmak üzere çevre bölgelerde örgütlenmeleri, Rusya’nın Gürcistan’a baskı uygulamasına ve Gürcistan yönetimindeki Abhazya ile Güney Osetya’daki ayrılıkçı hareketlere destek vermesine neden olmuştur.

Kafkasya’nın diğer önemli bir sorunu da Azerbaycan ve Ermenistan arasında çatışmalara neden olan Karabağ sorunudur. Uzun bir geçmişi olan Karabağ sorunu, 1980’lerin ikinci yarısında Ermenistan’ın Azerbaycan’a ait Karabağ bölgesinin dağlık kısmında yeniden hak iddia etmesiyle ortaya çıkmıştır. Ermenilerin Dağlık Karabağ üzerindeki hak talepleri, burada nüfusun çoğunluğunu oluşturdukları iddiasından kaynaklanmaktadır. Azerbaycan’ın, topraklarının % 20’sini kaybetmesine neden olan Azeri-Ermeni çatışmaları, 1994 yılında imzalanan bir ateşkes anlaşmasıyla sona ermiştir. Ancak sorun henüz çözülebilmiş değildir. Bu konuda AGİT bünyesinde oluşturulan Minsk Grubu’nun çabaları da sonuç vermemiştir.

kafkasya siyasi haritasi 300x190 - Kafkasyadaki Bölgesel Sorunlar

Kafkasya Siyasi Haritası

Karabağ’da kurulan Ermeni yönetimi, tam bağımsızlık talep etmekte, buna karşın Azerbaycan, bölgeye genişletilmiş bir özerklik vermeyi önermektedir. Ermenistan ise işgal ettiği toprakları vermemeye kararlı görünmektedir.

daglik karabag sorunu 300x207 - Kafkasyadaki Bölgesel Sorunlar

Dağlık Karabağ Sorunu

Karabağ Sorunu ile yakından ilgilenen Türkiye, Rusya ve İran ise farklı politikalar izlemektedir. Türkiye, Karabağ Sorunu’nda Azerbaycan’ın tezlerini desteklemekte, sorunun çözümünü Ermenistan’la ilişkilerin geliştirilmesinin ön koşulu olarak görmektedir. Rusya için Kafkasya politikasında Ermenistan’ın vazgeçilmez oluşu, Ermenilerin Dağlık Karabağ tezini güçlendirmektedir. İran ise kuzey sınırında güçlü bir Azerbaycan istemediği için Ermenistan’ın yanında yer almaktadır.

Kafkasya’nın diğer önemli sorunları ise şunlardır:
• Gürcistan’daki etnik sorunlar ve ayrılıkçı hareketler,
• Hazar enerji havzasının paylaşımı meselesi,
• Organize suçlar ve terör faaliyetleri,
• Kadife Devrimler.

hazar denizi 300x281 - Kafkasyadaki Bölgesel Sorunlar

Hazar Denizi’nde bir petrol platformu