Kentleşmenin Nedenleri

Kentleşmenin Nedenleri

31 Ocak 2019 0 Yazar: Fikir

Kentleşmenin Nedenleri

Kentleşme terimi birbirinden farklı iki anlamda kullanılmaktadır. Bunlardan birine göre kentleşme, kent sayısının ve kentlerde yaşayan nüfusun artmasıdır. Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kentleşmenin anlamı genel olarak budur. İkinci anlama göre kentleşmeden söz edilebilmesi için sanayinin gereksinim duyduğu uzmanlaşma, iş bölümü ve benzer toplumsal yapı değişikliklerinin de gerçekleştirilmiş olması gerekir. Çünkü kentleşmeyi bir toplumun ekonomik ve toplumsal yaşayışındaki değişmeler oluşturur.

Ruşen Keleş, kentleşmeyi bu anlamıyla şöyle tanımlıyor:

“Kentleşme, sanayileşme ve ekonomik gelişmeye koşut olarak kent sayısının artması ve kentlerin büyümesi sonucunu doğuran; toplumda artan oranda örgütlenmeye, uzmanlaşmaya ve insanlar arası ilişkilerde kentlere özgü değişikliklere yol açan nüfus birikimi sürecidir.” Kentleşme, toplumların teknolojik, ekonomik ve toplumsal yapısında meydana gelen değişmeler sonucu ortaya çıkar. Sanayileşmeyle birlikte iş alanlarının artması ve çeşitlenmesi, kentleşmenin en önemli nedenleri arasında gelmektedir. Diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de sanayileşme, şüphesiz kentleşme üzerine önemli etkiler yapmıştır.

Ancak tek etken sanayileşme değildir. Kentleşmede kırsal yapıdaki değişim ve çözülmeler de etkili olmuştur. Kentleşmenin nedenlerinden biri olarak kabul edilen kent sayısının artması ve kentlerin büyümesinin ardında köyün itici, kentin çekici nedenleri bulunmaktadır.

Kentleşmenin Olumsuz Sonuçları

Ülkemizde kentleşme süreci hızlı bir biçimde gerçekleşmiştir. Hızlı nüfus hareketliliği de kentlerin gelişimini olumlu ve olumsuz yönde etkilemiştir. Kentleşme sonucunda yaşanan olumlu gelişmelerin başında; kentlerde okuma yazma oranının yükselmesi ile meslekî ve teknik eğitimin de büyük oranda artması gelmektedir. Böylelikle sanayi ve hizmet sektörünün ihtiyaç duyduğu nitelikli iş gücü sağlanmıştır. İş bölümü ve uzmanlaşmanın olması; üretimi kolaylaştırıp gelirleri arttırmış ve insanlara çeşitli iş imkânları sunmuştur.

Yine kentlerde resmî / özel sağlık merkezlerinin kurulması ve bu hizmetlerden yararlanma imkânları artmıştır. Kentleşme sonucu kamuya açık eğlenme ve dinlenme alanları, spor kurumları ve etkinlikleri, sanatsal faaliyetler, ulaşım imkânları artmıştır. Ayrıca kentleşme ile birlikte insan hak ve özgürlüklerinde gözle görülür iyileşmeler ve gelişmeler sağlanmıştır. Diğer taraftan ülkemizde büyük kentlere yapılan yoğun göçler, ekonomik gelişmeye paralel olmayan nüfus artışı, önemli birtakım sorunlara neden olmuştur.

Bu sorunlardan bazıları şunlardır:

  • İşsizlik: İnsanlar, kırsal bölgelerden iş bulabilmek için kentlere gelmekte, bu durum da kentlerde iş gücü ihtiyacından daha fazla işçinin bulunmasına yani işsizliğe yol açmaktadır. İşsizlik sonucu yaşam standardının düşmesi, eğitim sağlık olanaklarının azalması, ucuz iş gücü fazlalığı, toplumsal dayanışmanın azalması gibi sorunlar artmıştır.
  • Gecekondulaşma ve Çarpık Kentleşme: Büyük kentlere olan yoğun nüfus akımı gecekondulaşmaya, gecekondulaşma da çarpık kentleşmeye yol açmaktadır. Kentlere gelen nüfus, hızlı bir şekilde yeni yerleşim yerlerine, yasal olmayan yollardan, imarsız konut yapımına yönelmiştir. Bu da altyapısız, plansız yapılaşmayı beraberinde getirmektedir.
  • Çevre Kirliliği: Sanayileşmenin kentlere getirdiği bir sorundur. Zehirli kimyasal maddeler, fabrika atıkları, fabrika ve konut bacalarından çıkan dumanlar, çöpler, hava ve gürültü kirliliği ve benzerleri kentlerin önemli sorunları arasında yer almaktadır.
  • Kültürel Uyumsuzluk: Kente yeni gelen insanlar, yeni değerler, normlar ve davranış kalıpları ile karşı karşıya kalırlar. Bu durumda bireylerin kentsel yaşama uyum sorunları başlar. Kente göç edenlerin önemli bir kısmı bu değerleri kolayca benimseyemez. Kentte doğan ikinci kuşak bireyler ise daha hızlı bir değişim içerisine girerler. Bu durum aile içerisinde gerginlikler ve kuşaklar arası çatışmalar yaratır.
  • Trafik Yoğunluğu: Kentlerde nüfusla birlikte otomobil sayısının artması trafik yoğunluğunu da artırmıştır.
  • Yeşil Alanların Azalması: Kentleşme sonucunda artan nüfusun gereksinimlerini karşılayabilmek amacıyla ev ya da yol yapımı için yeşil alanlar kullanılmaktadır. Bu durum, kentlerdeki yeşil alanların ve doğal güzelliğin yok olmasına neden olmaktadır.