Kültürün Ögeleri Nelerdir?

Kültürün Ögeleri Nelerdir?

24 Şubat 2018 0 Yazar: uzun

Kültür, bir toplumun tarihsel süreç içinde ürettiği ve kuşaktan kuşağa aktardığı her turlu maddi ve manevi özelliklerin bütünüdür. Kültür, bir toplumun kimliğini oluşturur, onu diğer toplumlardan farklı kılar. Kültür, toplumun yaşayış ve düşünüş tarzıdır.

Kültür, genel olarak iki ögeden oluşur:
  1. Maddi kültür ögeleri: binalar, her turlu araç-gereç, giysiler vb.
  2. Manevi kültür ögeleri: inançlar, gelenekler, normlar, düşünce biçimleri vb.

Kültürün maddi ve manevi ögeleri arasında sürekli bir etkileşim vardır. Birinde meydana gelen bir değişim diğerini de etkiler. Örneğin maddi kültür ögelerinden olan teknik, hem doğayı değişikliğe uğratmakta hem de insan üzerinde etki yapmaktadır. Dolayısıyla toplumların değişiminde etkili olmaktadır. Teknik gelişimler toplumdaki iş ve ev yaşantılarını, bilinci etkilemekte; toplumsal ilişkilerin değişiminde etkili olmaktadır.

Bir toplumdaki maddi kültür ögelerinde meydana gelen değişim hızına bazen manevi kültür ögeleri ayak uyduramamaktadır. Oluşan uyumsuzluk durumuna kültürel gecikme adı verilmektedir. Örneğin maddi kültür unsurlarından biri olan cep telefonu hızla yaygınlaşmakta ancak onu kullanma görgüsü (manevi kültür) aynı hızda gelişmemektedir. Bunun sonucu olarak toplu mekânlarda cep telefonuyla yüksek sesle konuşulmakta, tiyatro gibi yerlerde cep telefonu kapatmaya özen gösterilmemektedir.

Maddi kültür evrensel bir nitelik gösterir. Buna karşılık maddi olmayan kültür ise ulusal niteliktedir. Örneğin bir iletişim aracı olan televizyon, maddi kültür ögesi olarak tüm toplumlarda kullanılır. Ancak manevi kültür içinde yer alan evlenme ile ilgili adetler toplumdan topluma değişiklik gösterir. Kültürün maddi ve manevi ögeleri arasında nasıl sürekli bir etkileşim varsa ulusal ve evrensel kültür de birbirini karşılıklı olarak etkilemektedir. Örneğin ülkemizdeki hukuk sisteminin evrensel hukuk kurallarıyla uyumlu olması gibi.

  • Maddi kültür ögeleri

Bir millete kimlik kazandıran, diğer milletlerle arasındaki farkı belirlemeye yarayan, uzun bir zaman surecinde meydana getirilen, o millete ait maddi ve manevi değerlerin uyumlu bir bütünüdür. Bir toplumu millet yapan ve onun bütünlüğünü sağlayan ulusal (milli) kültürdür.

Bu kültür, bir millete özgü bilgi, inanç ve davranışlar bütünü ile bu bütünün parçası olan maddi nesnelerden oluşur. Bir milletin dil, düşünce, gelenek, işaret sistemleri, kurumlar, yasalar, aletler, teknikler, sanat yapıtları gibi her turlu maddi ve tinsel ürününü kapsamına alır. Örf, adet, gelenek ve görenekler ulusal kültürün kökleşmiş ögeleridir.

  • Manevi kültür ögeleri ya da uygarlık (medeniyet)

Bütün kültürleri içeren bir kültür çeşididir. Tarihsel ve toplumsal gelişme sureci içinde yaratılan her turlu değeri sonraki kuşaklara iletmede kullanılan, insanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren araçların tümüdür.

kulturun ogeleri 300x224 - Kültürün Ögeleri Nelerdir?

Kültürün ögeleri

Kültür ve Ögeleri

Bir toplumun kültürünü; o toplumun dil, yazı, tarih, din, töre, edebiyat ve sanat birliğinin toplamı belirler. Bir toplumun benliğini oluşturan bu ortak değerler, o toplumun diğer toplumların kimliklerinden nasıl ve nerede ayrıldığını belgeler. Bir toplumun üyesi olan her kişinin yapısında ve benliğinde, o toplumun mayasından bir parça bulunur.

Kültür; taşıyıcısına, egemenlik alanına, çıkış ve yaratılış kaynaklarına, görünüşüne, biçimine göre tanımlanabilir. Bu görelilikleri daha çoğaltmak, dahası değişkenleri kendi içinde bile sınıflamak olasıdır. Bu değişkenlerden, taşıyıcısına ve egemenlik alanına dayanarak, dört çeşit kültür kavramı oluşturulabilir:

  • Bireysel kültür, esasında bir yakıştırma sıfattır. Yani bir bireye, içinde bulunduğu toplumun üyelerince, karşılaştırma yöntemiyle yakıştırılan bir kimliktir; o, bireyin içinde bulunduğu, yaşamını sürdürdüğü toplumun niteliğiyle birlikte bir anlam taşır.
  • Yöresel (bölgesel) kültür, ulusal kültürün tabanını oluşturur.
  • Ulusal kültür, bir toplumda yeme, giyinme, barınma, eğlenme gibi gereksinimlerin elde edilmesinde kullanılan bilgi, inanç, teknik, davranış, duyuş ve ifade biçimlerini içeren ve toplumun yapısını oluşturan unsurların bütünüdür.
  • Bilim, teknik, felsefe ve din gibi kültür ögelerini içeren ve bir topluma özgü olmayan, genel geçer kültüre, evrensel kültür denir.
Evrensel kültür

Bir cağa ve bir tarihsel döneme dünya ölçüsünde hâkim olan, diğer kültürlere baskın çıkan herhangi bir “çoğul kültür”dur. Örneğin bugün için bu anlamda “evrensel” olan kültür, Batı kültürüdür. Fakat bu, Batı kültürünün halen yaşayan diğer kültürlerden “üstün” ve “iyi” olduğu anlamına gelmez; sadece var olan diğer kültürlere baskın çıktığı ve dünya ölçüsünde yaygınlaştığı anlamına gelir.

Her kültürün mahiyeti gereği tarihsel olması, o kültürün belli bir zaman kesiti içinde varlığını sürdürdüğü, yani yerini her an bir başka kültüre (o başka kültüre kendinden pek çok şeyleri taşımış olsa da) terk edebileceği anlamına gelir. “Evrensel kültür” teriminin kendisi, Aydınlanmacı Batı kültürünün bir kültürel mirası olarak terminolojiye girmiştir.

Evrensel kültürü –tarihsel perspektif altında bakıldığında- herhangi bir “baskın ve hâkim kültür” olarak anlamak uygun olur. Herhangi bir halk topluluğunu millet yapan kültür değerleridir. Kültür; tarihi süreç içerisinde oluşur, milletler yaşadıkça o da yaşar. Dededen, atadan gelen kültürel değerler, yaşayan insanların duygu, düşünce ve yaşantılarıyla şekillenir, zaman içerisinde gelişerek bazen de değişerek devam eder. Kültür değerleri hiçbir zaman statik kalmaz, devamlı değişim halindedir. Bu değişim çok hızlı olmaz, yıllar bazen de yüzyıllar içinde olur.

kultur ogesi 263x300 - Kültürün Ögeleri Nelerdir?

Kültürün Ögeleri