Ve Kuzey Kıbrıs Türk Federe Devleti Kuruldu

Ve Kuzey Kıbrıs Türk Federe Devleti Kuruldu

11 Şubat 2018 0 Yazar: uzun

1960-1980 Dönemi Türk Dış Politikası, bu dönemde Türkiye’yi meşgul eden konular genellikle Kıbrıs Sorunu’nun etkisinde meydana gelmiştir. Bu doğrultuda Türkiye’nin Amerika ve Yunanistan’la ilişkileri Kıbrıs Sorunu’nun gölgesinde gelişmiş, Türkiye-SSCB ilişkileri, Türkiye-ABD ilişkilerine göre şekillenmiştir. Türkiye’nin Orta Doğu politikasında temel etken ise İsrail faktörü olmuştur.

Bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla Ada’da sağlanan barış uzun sürmedi. Rumların ENOSİS’ten vazgeçmemeleri ve Anayasa’nın Türklere tanıdığı hakları kabullenmemeleri, Ada’da gerginliği tırmandırdı.

Kıbrıs’ı Türklerle paylaşmak istemeyen Rumlar, Ada ile ilgili planlarını silah zoruyla hayata geçirmeye karar verdiler. Rum ve Türk toplumları arasında 21 Aralık 1963 tarihinde başlayan olaylar, çatışmaya dönüştü. 24 Aralık 1963’e kadar devam eden olaylarda 24 Türk öldürüldü. Tarihe “Kanlı Noel” adıyla geçen bu olaylar, Ada’daki Türk varlığına son vermeyi amaçlayan “Akritas Planı”nın bir parçasıydı.

Bu gelişme üzerine Türk jetleri, 25 Aralık 1963’te Lefkoşa semalarında uçmaya başladı. Ada’da bulunan 650 kişilik Türk askerî birliği, Lefkoşa’daki Türk kesimini koruma altına aldı.

johnson mektubu 300x250 - Ve Kuzey Kıbrıs Türk Federe Devleti Kuruldu

Basında Johnson Mektubu

Kıbrıs’ta Türklere yönelik saldırılar artarak devam edince Türkiye, konuyu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine götürdü. Sorunun Birleşmiş Milletlerde de çözülemeyeceği anlaşılınca Türk hükûmeti Kıbrıs’a müdahale etmek için Türkiye Büyük Millet Meclisinden yetki aldı. Türkiye’nin bu kararlı tutumu üzerine, 4 Mart 1964 tarihinde Birleşmiş Milletler tarafından Barış Gücü (UNFIYCP) kuruldu. Ancak Barış Gücü’nün çabaları, iki taraf arasındaki gerilimin azalmasını sağlasa da çatışmaları tamamen durduramadı.

kibris haritasi 300x178 - Ve Kuzey Kıbrıs Türk Federe Devleti Kuruldu

Kıbrıs Haritası

Bütün bu gelişmelere rağmen Makarios, 4 Nisan 1964 tarihinde tek taraflı olarak İttifak Antlaşması’nı feshettiğini açıkladı ve Yunanistan da bu karara destek verdi. Durumun tehlikeli bir görünüm kazanması üzerine Türk hükûmeti Kıbrıs’a askerî müdahalede bulunmaya karar verdi. Yapılan plana göre, 7 Haziran’da Türk askerî Ada’ya çıkacaktı. Ancak ABD Başkanı Johnson, 5 Haziran 1964’te Başbakan İsmet İnönü’ye tehdit dolu bir mektup göndererek Türkiye’nin bu girişimini önlemeyi başardı.

kibris mudahalesi 300x185 - Ve Kuzey Kıbrıs Türk Federe Devleti Kuruldu

26 Aralık 1963 tarihli bir gazete

ABD’nin ara buluculuğu ile taraflar, 10 Temmuz 1964’te Cenevre’de görüşmelere başladı. Cenevre görüşmeleri devam ederken Kıbrıs’ta Rumlar, Erenköy ve Mansura’daki Türk yerleşimlerine saldırdı. Barışı sağlamakla görevli Barış Gücü, saldırıyı önleyemeyince Türk jetleri, 8 ve 9 Ağustos 1964’te Rum mevzilerini bombaladı.

1967 yılının Kasım ayında EOKA milislerinin Boğaziçi ve Geçitkale köylerine saldırması, Türkiye’yi harekete geçirdi. Durumu değerlendiren Türk hükûmeti, Türkiye Büyük Millet Meclisinden 17 Kasım’da Kıbrıs’a askerî müdahalede bulunmak için yetki aldı. Türkiye’nin savaş kararı alması üzerine Yunanistan geri adım atmak zorunda kaldı.

28 Aralık 1967 tarihinde “Geçici Kıbrıs Türk Yönetimi” ilan edildi. Böylece federe bir devlet teşkilatına doğru ilk adım atıldı. Türk yönetiminin başına Dr. Fazıl Küçük, onun yardımcılığına ise Rauf Denktaş getirildi. 1960 Anayasası yürürlüğe girene kadar görevde kalan bu yönetim, Rumlarla görüşmeleri sürdürdü.

kibris mitingi 300x139 - Ve Kuzey Kıbrıs Türk Federe Devleti Kuruldu

Beyazıt Meydanı’ndaki Kıbrıs mitingi,1968

1968 Temmuz’unda başlayan “Toplumlararası Görüşmeler”, 1974 yılına kadar sürdü. Rumların niyeti, Türklere 1960 Anayasası’ndaki hakları vermemek ve Türk toplumunu azınlık statüsünde tutmaktı. Buna karşılık Türkler, Kıbrıs Devleti’nin iki ayrı federe devletten oluşmasını savunuyordu.

1974 yılında Makarios’un Yunanistan’daki askerî cunta ile arası açıldı. Makarios’tan kurtulmak isteyen Yunan cuntası, Makarios karşıtı çalışmalar başlattı. 15 Temmuz 1974 tarihinde Rum Millî Muhafız Teşkilatına bağlı birlikler, Makarios’u düşürdü ve Kıbrıs Helen Cumhuriyeti’ni ilan etti. EOKA üyelerinden Nikos Sampson devlet başkanlığına getirildi. Kıbrıs’ta yapılan bu darbe, Ada’nın Yunanistan’a ilhakı demekti. Ada’daki anayasal düzen yıkılmış, askerî yönetim işbaşına gelmişti.

Türkiye, bu sorunu Birleşmiş Milletlerin gündemine getirerek bütün diplomatik yolları denemesine rağmen bir sonuç alamadı. 20 Temmuz 1974 sabahında Türk Silahlı Kuvvetlerinin başlattığı “Barış Harekâtı” üç gün içinde amacına ulaştı. Bütün dünyada büyük heyecan uyandıran Kıbrıs Barış Harekâtı, 23 Temmuz 1974’te Türkiye’nin ateşkes ilan etmesiyle son buldu.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Kıbrıs Sorunu’nun çözümü için görüşmelerin yeniden başlamasını istiyordu. Bu nedenle Türkiye, İngiltere ve Yunanistan 25 Temmuz 1974 ve 14 Ağustos 1974 tarihlerinde Cenevre’de iki kez bir araya geldi. Ancak konferanslardan olumlu bir sonuç elde edilemedi. Öte yandan, Ada’daki Türklere saldırılar devam ediyordu. Bunun üzerine Türk Silahlı Kuvvetleri, 14 Ağustos 1974’te İkinci Kıbrıs Harekâtına başladı. İki gün içinde Türk kuvvetleri, Ada’nın % 38’ini, yani bugünkü Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin sınırlarını oluşturan toprakları ele geçirdi. Barış Harekâtı’nın ardından Ada fiilen ikiye bölündü. Türkler, 13 Şubat 1975’te, Rauf Denktaş liderliğinde “Kuzey Kıbrıs Türk Federe Devleti”ni kurdu.

rauf denktas 273x300 - Ve Kuzey Kıbrıs Türk Federe Devleti Kuruldu

Rauf DENKTAŞ