Pirina İşleme

Pirina İşleme

12 Ağustos 2019 0 Yazar: Recep

İşleme: Zeytin, gıda nde sofralık zeytine ve zeytin yağa işlenmesiyle; diğer dallarında ise zeytinyağı üretim aşamasında yağı ve karasu gibi yan ürünlerin elde edilmesiyle önemli bir ham kaynağıdır.

Yan ürünler arasında yer alan yağlı ya da diğer bir adı ile yağlı zeytin küspesi zeytin yağı üretiminin önemli bir yan ürünüdür. Zeytinyağı fabrikalarında zeytinlerin sıkılmasından sonra arta kalan zeytin küspesine (yağlı ); da kalan yağın organik çözücülerle extraksiyon yolu ile bir miktar daha alınmasıyla elde edilen yağa yağı, kalan prinaya da yağsız denilmektedir. Bu yağı elde eden fabrikaların çalışma şekilleri, kapasiteleri ve lerinin tümü ise olarak anılmaktadır.

Zeytinyağı üretimi sırasında düşük maliyetle oldukça büyük miktarlarda elde edilebilen ; kükürt içermeyen alternatif yakıt olarak dikkate alınabilir. nın yan ürün olarak değerlendirilmeden atık olarak düşünülmesi çevre kirliliği açısından problemler yaratabilmektedir.

Enerji üretiminde verimli ve uygun bir şekilde kullanımı iki probleme birden çözüm sağlamaktadır;

  1. Temiz enerji üretimi
  2. Zeytinyağı tesislerinin atığı olan bu nin tekrar kullanımı

İşleme Tesisleri

Zeytinyağı tesislerinde çıkan , içeriğindeki nemden dolayı direkt yakıt olarak kullanılamaz. Dolayıyla bir kurutma işlemi zorunludur. Bu amaçla büyük kapasiteli işletmelerde ya da zeytin sıkma tesislerinin yoğun olduğu bölgelerde yı kurutup yakıt olarak kullanılabilecek özelliğe getirebilen kurutma tesislerinden yararlanılmaktadır. Kurutma işlemi sonrasında tesisin tek atığı, buharlaşma ile elde edilen temiz buhardır. Ayrıca kurutma sırasında yakıt olarak kullandığı için işletmeye ekstra bir maliyet çıkarmaz.

Pirina Yağ Fabrikası
Yağ Fabrikası

işleme tesisi başlıca 4 ana üniteden oluşmaktadır:

  • Sıcak hava jeneratörlü kurutucu: Döner tamburlu tiptedir. Ekseni yatay ve çok geçişlidir. Sıcak hava jeneratörü, buharlaşma sürecinde duman – buhar ısısına bağlı yakıcı bir yanma odasıdır. Ünite, hava ile yanma gazlarının karışımı için bu e entegre edilmiştir.
  • Toz kesimi siklonu: Ünitedeki vantilatör, kurutma bölümünde oluşan duman buharını emer ve bunu bacaya gönderir. Vantilatör tarafından sürüklenen tozların, duman çıkış borusunun boyundaki kesim siklonuna geçmesiyle atmosfere karışması engellenir.
  • ve dozaj grubu: Değişken hızlı, kont edilebilir, dozajlaması ve ilerlemesi için li tabanlı ile stoklama kasasından oluşan bir ünitedir. bir helezon tarafından kurutucuya sevk edilir. Değişken kapasiteli bir pompa yer değiştirme helezonu vasıtasıyla transit geçen dozajını tespit eder.
  • kumanda panosu ile tesisin kontü sağlanmaktadır.

Tesisin birimleri ise şunlardır;

  1. Kurutma fırınları
  2. Kurutulmuş nın depolandığı bunkerler
  3. yağının hekzanla ekstrakte edildiği ekstraktörler
  4. yağının hekzandan ayrıldığı damıtma imbikleri
  5. Damıtma imbiklerinden buharlaşan hekzanın yoğuştuğu soğutucu havuzlar veya kondenser
  6. Kondense edilen (yoğuşan) hekzanın toplandığı hekzan tankları
  7. Hekzandan ayrılan yağının depolandığı günlük yağ tankları
  8. yağının ana depoları

nın Taşıması Gereken Özellikler

, içerisinde yağ dahil olmak üzere; su, çekirdek ve pulp kısımlarından oluşmaktadır. Zeytinyağı fabrikalarının tipi ve işleyiş biçimleri, her ne kadar nın içeriğini değiştiriyorsa da ortalama % 5-8 yağ, % 20-30 rutubet ve % 25-55 karasu içermelidir. nın ihtiva ettiği yağ oranının yüksek, nem oranının az olması gerekir.

nin temeli, nın bünyesindeki yağı elde etmek için öncelikle yı kurutmak sonra da yağ çözücü uygun bir solventle extraksiyona tabi k esasına dayanmaktadır. Elde edilen yağa da yağı denilmektedir.

100 kg dan ortalama 6-8 kg yağı ile 60-70 kg da yağsız kuru elde edilir. Elde edilen yağı, nın hemen işlenmesi ve çıkan yağın rafine edilmesi şartıyla yemeklik olarak kullanılabilmektedir.

Geleneksel hidik pres veya sürekli santrifüjleme işlemi uygulayan zeytinyağı fabrikalarından elde edilmesine bağlı olarak iki tip prina tipi mevcuttur. Bu iki tip prina sırasıyla % 25-30 ve % 45-55 nem içermeleri ile birbirinden ayrılmaktadır.

Diğer taraftan, zeytinden elde edilecek ve yağ miktarı her ne kadar zeytin çeşidine, yağı işleme vb. durumlara bağlı ise de ortalama olarak 100 kg zeytinden 15-22 kg zeytinyağı ve 35-45 kg yağlı elde edilebilmektedir.

nın rafinasyon aşamaları şunlardır:

  • Zamkların uzaklaştırılması
  • Asit Giderme (nötralizasyon)
  • giderme (dekolorizasyon)
  • Koku Alma (deodorizasyon)
  • Soğutma (vinterizasyon)
  • Karıştırma
  • Şişeleme aşamaları
İşlenmiş ve Yağı Alınmış pirinanın Bileşimi
İşlenmiş ve Yağı Alınmış nın Bileşimi
İşlenmiş pirinanın bileşimi
İşlenmiş nın bileşimi

nın kurutulması

nın kurutulması denince, zeytinyağı fabrikalarında yan ürün olarak çıkan nın atmosfer basıncında kurutulması anlaşılmaktadır. Herhangi tipteki yağhaneden (pres , kontinü ekolojik ve kontinü üç faz) çıkan nın kurutma üniteleriyle uyumlu olması hâlinde ekonomik verimliliği artar. Burada nın alınışındaki nemi % 47-55, çıkıştaki nemi ise % 8-15 civarındadır.

Kurutmanın Amacı ve Önemi

nın kurutulmasında amaç, dan daha fazla yağ almaktır. Çözücü ile yağ moleküllerinin birleşmeleri için yağlı nın mutlak surette tam kurutulması gerekmektedir. Çünkü rutubetli ya çözgen işlemez. Yağlı tam kurutulmazsa ve kurutulmadan ekstraksiyon kazanlarına alınırsa yağlı dan gerektiği kadar yağ alma işlemi yapılamaz. Natürel zeytinyağı elde edildikten sonra çıkan yağlı nın fazla bekletilmeden kurutma fırınlarına alınması gerekmektedir.

Kurutma İşlemi

Fabrikaya gelen ve fabrika alım şartlarına uygun yağlı , kurutma ünitesine yakın korunmaya alınmış bir alanda depolanır. Atık yağsız , ekstraksiyon kazanlarından doğrudan doğruya alınıp üzeri ve üç tarafı kapalı alanda depolanır. Buradan çuvallara konulur veya pres yakıt odunu yapılarak yakacak olarak değerlendirilir.

, döner yatay silindir biçimindeki kurutma kazanlarında kuru sıcak havayla mekanik yollarla kurutulmaktadır. Burada fırın yakıtı, öncelikle fabrikadan yağı alınan işe yaramaz küspesidir. Alternatif yakıt olarak da LPG, fuel oil vb. kullanılabilir.

Modern sürekli lerden elde edilen , klasik lerden gelen ya oranla daha çok nem ve daha az yağ içerdiği için daha düşük ticari değer taşımaktadır.

Kurutma Ünitesi

Kurutma ünitesinin görevi, fabrikaya gelen yağlı nın bünyesinde bulunan yağının tamamını elde etmek üzere birinci adım olan kurutma işlemini gerçekleştirmektir.

Yapısı

Kurutma fırını; döner silindir olarak tasarlanmıştır. motorundan aldığı güç ile düşük devirde sürekli dönme i yapmaktadır. Kurutma fırınına yüklemesi yapabilmek için, hava ısıtma kazanı ile de hava bağlantısı olan, giriş haznesi bulunmaktadır.

Hava ısıtma kazanında; havanın ısıtılması için brülör veya ocak teçhizatı kullanılır. Yakıt olarak başta yağı alınmış kullanıldığı gibi alternatif diğer yakıtlar da kullanılabilir. Kazana hava sağlamada aspiratör kullanılmaktadır. Aspiratör ile emilen hava, kazanın ısıtma haznesine gönderilir.

yükleme ünitesi (bunker); nın kurutma fırınlarına yüklenmesinde görev yapar. Buradan elevatör ile fırına taşınır.

Kurutma işlemi için ,önce döner silindire buradan ise yükleme helezonlarıyla kurutma kazanlarına alınırlar. kurutma üniteleri, işletmelerin ürün işleme kapasitelerine göre farklı ölçülerde üretilmektedir.

Kullanımı

Tipik bir kurutma ünitesinin çalışma prensibi şu şekilde özetlenebilir:

  • Yaş yükleme haznesinden verilir.
  • Helezon ile kurutma haznesine iletilir.
  • Dış ortamdan taze hava alınır ve bir brülör ya da ocağı ile hava ısıtılır.
  • Döner silindir içerisinde hâlinde bulunan ürün, ısıtılan sıcak hava ile temas eder. Bu temas sonucunda ürünün üzerindeki nem çok kısa bir sürede uzaklaştırılır.
  • Kuru hâle gelen ürün helezona dökülür. Bu sırada kurutma havası, aspiratör vasıtası ile çekilerek siklondan bacaya iletilir. daha sonra da ekstraktörlere alınır.
  • Siklona iletilen kuru ürün, bu kısımda düşürülerek siklonun altından alınır.
  • Nemli hava aspiratör vasıtası ile dışarıya atılır. Dışarıya atılan nemli sıcak havadan daha etkin faydalanmak için takviye ler kurulabilir.

Kurutma Ünitesinin Temizlik ve ı

Temizleme işinin amaca uygun sonuç verebilmesi için bu işte çalışacak elemanların ürünün ve temizleme cihazlarının çeşitli özelliklerini, bu cihazların çalışma tarzları ve ayarları ile temizlenecek ürünün özelliklerine yapacağı etkileri bilmeleri gerekir.

Ürünle temas halindeki tüm yüzeyler üretime ara verildiğinde uygun temizleme leri ile temizlenmelidir. Kurutma ünitesi, ocaklar ve yükleme helezonları periyodik olarak kont edilmeli, külleri li şekilde atılmalı, helezonlarda atık kalmamalıdır. Aşınan parçalar değiştirilmelidir. Dönen ekipmanlar periyodik olarak kont edilip yağlanmalıdır.

Dikkat Edilmesi Gerekli Hususlar

  • Ocakların düzenli olarak ısı değerleri kont edilmelidir. İş ve işçi güvenliği kurallarına mutlaka uyulmalıdır.
  • Bölümden sorumlu personelin uyarılarına ve talimatlarına dikkat edilmelidir.
  • Çalışmakta olan ünitelerin etrafında dikkatli davranmalı, iş akışına engel olunacak hataların yapılmamasına azami dikkat gösterilmelidir.
  • Fabrika genelinde hekzan bulunduğu için azami dikkat gösterilmelidir.
  • İkaz işaretlerinin fabrika iş güvenliği elemanlarınca uygun yerlere asılması gerekmektedir. Ayrıca ünitede havalandırmanın sağlık açısından gereği vardır.
  • yağ fabrikalarına gelen yağlı nın bekletilmesiyle yağ asit değeri yükselecektir. Bu nedenle üniteye gelen , burada mümkün olan en kısa zamanda kurutulmalıdır.
  • İşletmeye gelen yağlı için, kurutma fırınına yakın üzeri ve üç tarafı kapalı bekletilme alanları oluşturulmalı veya kurutma ünitesine raylı konteynırlarla bekletilmeden alınmalıdır.