Sıcak Çarpması, Soğuğa Maruz Kalma ve Donma’da İlk Yardım

Sıcak Çarpması, Soğuğa Maruz Kalma ve Donma’da İlk Yardım

30 Ocak 2018 0 Yazar: Recep

Sıcak Çarpması

İnsan vücudunun uyum sağlayabileceğinden fazla ısınması, vücut sıcaklığının 36-37 °C’nin üzerine çıkması doku hasarına hatta ölüme sebep olabilir. Kapalı, hava almayan ve nemli ortamlarda aşırı fiziksel aktivite yapmak, sıcak hava dalgalarına maruz kalmak, sıcak yaz günlerinde çocukları kapalı arabada bırakmak, aşırı sıcak ve nemli havalarda spor veya ağır işler yapmak sıcak çarpmalarına sebep olabilir.

Sıcak çarpması durumunda;

• Vücut sıcaklığı 39 °C’nin üzerine çıkar.
• Yaralının cildi kurur ve kızarır.
• Yaralının algısı zayıflar ve yaralıda bilinç kaybı görülür.
• Yaralının kan basıncı düştüğünden nabız yavaş ve zayıf olur.

Sıcak Çarpmasında İlk Yardım

• Yaralının vücut sıcaklığı 39 °C’ye düşürülünceye kadar yaralının vücudu hızla soğutulur, 39 °C’den sonra yavaş soğutulur. Bunun için;
• Vücut, ıslak çarşafa sarılır ya da suyla ıslatılır.
• Bulunulan yerdeki kapılar ve pencereler açılarak hava akımı sağlanır.
• Yaralının bilinci açık ve sıvı içebilecek durumda ise yaralıya sıvı içecekler verilir.
• Yaralıya uygulanan soğutma işlemi sürdürülerek hastaneye götürülür.
• Yarı yarıya sulandırılmış sirkeli su ile yaralının vücudunun silinmesi, özellikle çocuklarda ve yetişkinlerde vücut sıcaklığının düşürülmesinde kullanılabilen etkili bir yöntemdir.
• Yaralının vücut sıcaklığını düşürmek için vücuda doğrudan buz uygulanmasının sakıncalı olduğu unutulmamalıdır.

Sıcak Çarpması, Soğuğa Maruz Kalma ve Donma'da İlk Yardım 1

sıcak çarpması

Soğuğa Maruz Kalma

Vücudun bir kısmının veya tümünün soğuğa maruz kalması hâlinde birkaç saat içinde soğuk yarası denilen yaralar oluşabilir.

Soğuğa maruz kalınması hâlinde;

• Vücutta hareket azalması ve uyuşukluk,
• Vücutta şişme, morarma ve ağrılar,
• Deride ise yanıklarda olduğu gibi su toplanması ve yaralar görülebilir.

Soğuğa Maruz Kalmada İlk Yardım

Ilık uygulama yapılır. Soğuğa maruz kalan bölge ılıkla soğuk arası su dolu olan kaba daldırılır ve kaba yavaş yavaş sıcak su ilave edilerek ısıtılır. Kalın giysiler ve örtülerle sarılarak yaralının vücut sıcaklığı artırılmaya çalışılır. Ani sıcaklık artışları olumsuz etkide bulunacağından soğuğa maruz kalındığında vücuda doğrudan sıcak uygulama yapılmamalıdır

Sıcak Çarpması, Soğuğa Maruz Kalma ve Donma'da İlk Yardım 2

Soğuğa maruz kalma

Donma

Aşırı soğuk nedeni ile soğuğa maruz kalan bölgeye yeterince kan gitmemesi ve bu bölgede bulunan kanın pıhtılaşmasıyla dokularda hasar oluşması “donma” olarak tanımlanır. Donmalar, yanıklarda olduğu gibi birinci derece donma, ikinci derece donma ve üçüncü derece donma olarak üç grupta incelenir.

Birinci Derece Donmalar

• Donmaların en hafif şeklidir.
• Deride solgunluk ve soğukluk hissi oluşur.
• Yaralıda uyuşukluk ve hâlsizlik görülür.
• Bir süre sonra zarar gören bölgede kızarıklık görülür ve karıncalanma hissedilir.

İkinci Derece Donmalar

• Zarar gören bölgede gerginlik hissi oluşur.
• Zarar gören bölgede şişlik, ağrı ve içi su dolu kabarcıklar görülür.
• İçi su dolu kabarcıklar, iyileşirken siyah kabuklara dönüşür.

Üçüncü Derece Donmalar

Yandaki fotoğrafta da görüldüğü gibi dokuların artık eski hâline dönemeyecek biçimde hasara uğramasıdır. Zarar gören bölgede, canlı ve sağlıklı deriden kesin hatları ile ayrılan siyah bir bölge oluşur.

Donmalarda İlk Yardım

• İlk olarak yaralı ılık bir ortama alınarak soğukla teması kesilir.
• Donmaya maruz kalan yaralı sakinleştirilir.
• Yaralı hareket ettirilmez ve yaralının istirahat etmesi sağlanır.
• Yaralıya vücudunu kuru ve sıcak tutacak giysiler giydirilir.
• Yaralıya eğer bilinci açık ise sıcak ve şekerli içecekler verilir.
• Su toplamış bölgeler asla patlatılmaz, bu bölgenin üstü örtülür.
• Donan bölge asla ovulmaz ve ısıtılmaz, bölgenin kendiliğinden ısınması beklenir.
• El ve ayaklar doğal pozisyonda tutulabilir.
• Gerekli hâllerde bezle bandaj yapılabilir.
• Acil yardım istenir (112).

Sıcak Çarpması, Soğuğa Maruz Kalma ve Donma'da İlk Yardım 3

Donma