Soğuk Savaş Sonrası Türkiye-Kafkas Ülkeleri İlişkileri

Soğuk Savaş Sonrası Türkiye-Kafkas Ülkeleri İlişkileri

12 Şubat 2018 0 Yazar: uzun

Soğuk Savaş Sonrası Dönemi Türkiye, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Kafkasya’da kurulan üç yeni devlet ile komşu olmuştur.

Türkiye, yeni komşularından Azerbaycan ve Gürcistan ile sürekli gelişen bir komşuluk ilişkisi sürdürürken Ermenistan ile ilişkilerinde, 1915 olayları ile ilgili iddialar nedeniyle gerginlikler yaşamaktadır.

Orta Asya’ya giden yollar üzerinde bir köprü olması ve ortak bir tarihe sahip olunması nedeniyle 1991’de bağımsızlığını ilan ettiğinde Azerbaycan’ı tanıyan ilk ülke Türkiye olmuştur. Türkiye, Karabağ sorununda da Azerbaycan’a büyük destek vermiş; Azerbaycan da Kıbrıs Sorunu ve Ermenilerin 1915 olayları ile ilgili iddiaları gibi meselelerde daima Türkiye’yi desteklemiştir.

Bu Yazıda Bulabilecekleriniz

Türkiye-Azerbaycan ilişkileri;

Ekonomik alanda da gelişme kaydetmektedir. Bu doğrultuda, Hazar enerji kaynaklarının dünya piyasalarına ulaştırılması konusunda alınan mesafeler, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin daha sağlam bir zemine oturmasını sağlamıştır.

Boru hattı projeleri içinde ilk hizmete giren proje, Azerbaycan petrolünü Gürcistan üzerinden Türkiye’nin Akdeniz kıyılarına taşıyan Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı’dır (BTC). Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye arasında imzalanan bir antlaşma ile BTC’nin yapımına 2002 yılında başlanmış, proje 2005 yılında tamamlanmıştır.

 

enerji boru hatlari 300x119 - Soğuk Savaş Sonrası Türkiye-Kafkas Ülkeleri İlişkileri

Enerji boru hatları

XXI. yüzyılın ipek yolu’’

Olarak da adlandırılan BTC, Türkiye için ekonomik açıdan olduğu kadar siyasi açıdan da büyük önem taşımaktadır. BTC ile Türkiye’nin jeopolitik önemi artmış, ülkemiz Avrasya enerji koridorunun kilit ülkesi hâline gelmiştir. BTC aynı zamanda, Güney Kafkasya’yı ve Orta Asya’yı Türkiye’ye ve buradan Batı pazarlarına bağlayacak olan “Doğu-Batı Enerji Koridoru”nun tamamlanmasında önemli bir aşamadır.

BTC ile paralel geliştirilen ve aynı koridoru kullanacak olan diğer bir boru hattı projesi ise Güney Kafkasya Doğal Gaz Boru Hattı’dır (GKB). Bu proje ile Şah Denizi sahasında üretilen Azerbaycan doğal gazının Gürcistan ve Türkiye üzerinden dünyaya açılması hedeflenmektedir.

Türkiye, ayrıca Türkmenistan doğal gazını Ankara üzerinden Avrupa’ya taşıyacak olan Trans-Hazar Boru Hattı ya da diğer ismiyle Hazar Geçişli Doğal Gaz Boru Hattı Projesi’nin hayata geçirilmesi için de çalışmalar yapmaktadır. Türkiye’nin enerji güvenliğini sağlayacak olan bu proje, aynı zamanda Avrupa enerji güvenliği açısından ülkemizin değerini artıracaktır.

Türkiye ile Gürcistan ilişkileri,

1990’lı yılların ortalarından itibaren stratejik ortaklık görünümü kazanmıştır. Gürcistan’ın, Kafkasya ve Orta Asya’ya uzanan yol üzerinde stratejik bir konuma sahip olması ve Rusya’nın Güney Kafkasya’daki etkinliğinin dengelenmesi açısından, Türkiye için büyük bir önemi vardır. Gürcistan topraklarından geçen boru hattı projeleri, iki ülkeyi siyasi ve ekonomik olarak yakınlaştıran bir diğer önemli etken olmuştur. Bu iş birliğinin bir sonucu olarak Türkiye, Gürcistan’ın en önemli ticari ortağı hâline gelmiştir.

Son dönemde, iki ülke arasında gerçekleştirilen ve çalışmaları devam eden büyük çaplı bölgesel projelerin kazandırdığı ivmeyle, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler daha üst seviyeye ulaşmıştır. Türkiye’nin Azerbaycan ve Gürcistan ile komşuluk ilişkileri gelişirken Ermenistan ile ilişkileri 1990’lardan günümüze kadar sorunlu bir seyir izlemiştir.

Türkiye, Ermenistan’ın bağımsızlığını tanıyan ülkelerden biri olmuş ve Karadeniz Ekonomik İş Birliği Örgütü’ne (KEİ) Ermenistan’ı kurucu üye olarak davet etmiştir. Türkiye ayrıca, 1992-1993 yıllarında ekonomik güçlüklerle karşılaşan Ermenistan’a insani yardım yapmış, toprakları üzerinden bu ülkeye insani yardım malzemesi gönderilmesine izin vermiştir. Ancak Türkiye’nin bu olumlu çabalarına rağmen iki ülke arasındaki sorunlar nedeniyle ilişkiler istenilen yönde gelişememektedir.

silahlarla yakalanan ermeni ceteciler 300x161 - Soğuk Savaş Sonrası Türkiye-Kafkas Ülkeleri İlişkileri

I. Dünya Savaşı yıllarında silahlarıyla birlikte yakalanan Ermeni çeteciler

Bu Konuda Bir Soru Sormak İster misin?