Sosyolojik Açıklamalar ve Sonuçları Nelerdir?

Sosyolojik Açıklamalar ve Sonuçları Nelerdir?

9 Mart 2018 0 Yazar: uzun

Vasıflayıcı sosyolojiye bağlı olarak, tarihi, etnografik ve istatistik karşılaştırmalar bizi sosyolojik açıklamalara götürmelidir.

Açıklama konusunda Dilthey’in Manevi Bilimler (Geisteswissenschaften) ve Max Weber’in Anlayış (Verstehen) sosyolojisi görüşüne dokunmak gerekir. Daha önce şuurlu tecahül ve objektiflik kuralları konusunda ilişmiştik. Burada özet olarak bir iki noktayı aydınlatmakla yetineceğiz.

Max Weber toplumsal olayların anlayışından söz açmıştı; fakat bunun sübjektif olarak düşünülen ferdi hareketlerin anlamını keşfe götüreceğine inanmak büyük bir hata olur.

Bir kere anlayış eylemi (operation de Verstehen), bu kavramı savunanlar tarafından hiç bir vakit açıkça tanımlanmış olmadığı gibi bu eylemin nasıl yapılacağı ve niteliklerinin ne olacağı da gösterilmiş değildir. Anlayış eylemi psikolojik yönden ele alınırsa üç vetire göze çarpar:

Bir dış uyarıcının içten duyulması, bu duyuya içten verilen cevap ve bunun sonucu olarak ortaya çıkan bir davranış ve hareket… Sarsılmış dünyada insanlar iç güvenlik ve gönül rahatı ararlar. Lundberg’e göre insanlar, bunları önsüz ve sonsuz gerçeklerde bulurlar.

Bu hal şöyle bir kıyasa yol açar:

 1) Dış kararsızlık ferdin şuurunda bir uyarsızlık (intibaksızlık) duygusu yaratır.

 2)Önsüz ve sonsuz gerçeklere (bizde Tanrıya) inanma, insana iç güvenlik ve gönül rahatlığı verir.

 3) Kendinde güvensizlik ve uyarsızlık duyan kimseler, güven ve iç rahatını bu önsüz ve sonsuz gerçeklere inanmada bulur.

Doğru gibi görünen bu kıyas ve önermeler basit ihtimallerdir. Zira bunlar herkesin kişisel görüşüne bağlı sübjektif yorumlara dayanır. Bu yönden anlayış kavramı bilimsel görüşün bir gerçekleme metodu (Methode de verification) sayılmaz. İşin kötüsü, anlayış ilkeleri olarak yalnızca ferdi güdü ve tasavvurların alınması, bu metodu sosyolojiye aykırı (Anti-sociologique) kılar.

sosyolojik aciklamalar ve sonuclari 300x253 - Sosyolojik Açıklamalar ve Sonuçları Nelerdir?

Sosyolojik açıklamalar ve sonuçlarıı

Ferdin verdiği mâna ile toplumsal olayların açıklanması yanılmalara yol açar. Bunu haber veren yalnız marksist sosyologlar değildir. V. Pareto ve bütün bilgi sosyolojisi (Wissensoziologie) mensupları bu konudaki yanılma payının açıklanması gereğini duymuşlardır.

Durkheim Labriola adlı eserin tanıtma yazısında “toplumsal hayatı ona katılanların anlayışlarıyla değil, şuuru aşan derin sebeplerle açıklamanın verimli olacağına inanıyorum” diyor. Bougle, fertlerin bilerek güttükleri amaçların, toplumsal evrimin yeterli sebepleri olmadığını ve insanların kendi davranışları için gösterdikleri sebeplerin nadiren kurumların gerçek sebepleri olduğunu belirtiyor.

Sosyologların pek çoğu bu noktada birleşirler. O halde sosyolojiyi, Dilthey’in yaptığı gibi, manevi bilimlerden sayarak tabiat bilimlerine karşıt bir durum takınmak yersiz ve yapmacadır. Sosyoloji, tabiat bilimleri gibi, tipler, sebepler ve kanunlarla uğraşır.

Bilgilendirme:

Vetire (Processus) olaylar zincidir. Türkçede buna süreç te denir.