Sosyolojik Kanunlar Nelerdir?

Sosyolojik Kanunlar Nelerdir?

9 Mart 2018 0 Yazar: uzun

Kimi bilginler sosyolojik kanunlar (Les Loıs Socıologıques) yerine basit yöneliş kaideliliği araştırması (La recherche de simples regularites tendancielles) yahut bilimsel sebeplikten ziyade en yakın tekil tarihi sebeplik araştırması deyimlerini ileri sürerler.

Fakat bu görüşler şu sebeplerden dolayı yanlıştır.

  1. Sosyolojide hiç bir vakit insanlığın tümünü kapsayan, Vico‘ nun Üç Çağ Kanunu (La loi des trois âges) Aug. Comte‘un Üç Hal Kanunu (La loi des trois etats) veya Lowie’nin işaret ettiği bir evrensel sosyoloji bahis konusu değildir. Bu kadar büyük ve aşırı istekler Sosyolojinin değil, tarih felsefesinindir.
  2. Sosyolojide tek sebep kavramı manasızdır. Ancak bağıntıda kaidelilik olduğu yani gözlenen bağıntı aynı şekilde tekrarlandığı zaman sebep bağıntısı vardır denir. Tek bir halin sebebi yoktur ve onun üzerinde sosyolojik yönden bilimsel bir açıklama yapılamaz.
  3. Sosyologların bugüne kadar ortaya attıkları kanunların başarısızlığını ileri sürmek yanlış bir düşünce, bozuk bir kıyas (Paralogisme) tır. 17. yüzyılda fizikte de hiç bir kanunun ortaya atılamayacağı söylenmişti.

Görülüyor ki bütün bu eleştirmeler, gerçekte kanun hakkında edinilen yanlış bir anlayıştan ileri gelmektedir. G. A. Lundberg’in dediği gibi, bilimsel kanun deyimi, herhangi bir bilimde ne anlamda ise, toplumbilimlerinde de tıpkı odur.

Sosyolojik kanunlara yöneltilen bir başka takışma, bu ilmin ancak sınırlı bir alanda uygulanabileceği konusundadır. Dikkat edilirse bu takışma fizik ve biyoloji için de varittir. Bütün bu filmlerde en kuvvetli sanılan kanunlar bile bazı şartlara bağlı ihtimaliyet derecesini geçemezler; kurulmuş olan bağlılık ve bağıntılar bütün hallere uygulanmaz.

Mesela Yer Çekimi kanununa göre cisimlerin dikine yere düşmesi, yan itmelerin olmaması şartına bağlıdır. Biyolojide türlerin geometrik dizi (Progression geometrique) ile çoğalması bu türlere yetecek yiyeceğin bulunması ve hepsini yok edecek bir afetin ortaya çıkmaması şartına bağlıdır. Görülüyor ki kanun, müspet bilimlerde bile bir yöneliş kaideliliğini açıklamaktan ileri gidemez. Bazı şartlarla sınırlıdır.

sosyolojik kanunlar 300x172 - Sosyolojik Kanunlar Nelerdir?

Sosyolojik kanunlar

Bu Yazıda Bulabilecekleriniz

Bilimsel gerekircilik

Bilimsel gerekirciliğin (determinisme), şartlı bir gerekircilik olduğunu bugün artık bilmeyen yoktur.  Sosyolojiye yöneltilen bir tenkit de toplumsal olgulardaki karmaşıklığın sebep ve sonuç arasına büyük bir kesinsizlik soktuğu, her türlü yabancı etkenlerin giderilemediği ve uygun etkenlerin de kontrol edilemediği yolundadır.

İşaret edilen güçlük, sosyolojiye özgü bir güçlük değildir. Genel olarak hemen her bilimde kanunların hangi özel şartlar altında doğru çıktıkları ve bu şartların ne dereceye kadar gerçekleşme şansı olduğu bellidir. Fakat bu güçlük deneysel tahlil, teknik bilgi ve ölçülerin gelişmesi sayesinde giderilir.

Sosyolojik kanunlara yöneltilen son bir takışma da şudur: Sosyologlar, toplumsal olayları objektif olarak ele aldıkları halde hayatın sübjektif yönlerinde objektif olmak gibi garip ve aşırı istekle çelişmeye düşüyorlar. Güçlük, bu bilginlerin toplumsal olayları objektif olarak ele almamış olmalarından ileri gelir. Üstelik bu sosyologlar derinliğine inceleyeceğiz diye toplumsal olguları yalınç şuur hallerine indiriyorlar.

Bu takışma ve eleştirmeye cevabımız kısaca şudur: şuur hallerini inceleyen psikoloji bile ancak bu sübjektif aşamayı geçtikten sonra bilimsel bir kılık alabilmiştir. Nerede kaldı ki konusu daha çok dış alemi ilgilendiren sosyoloji bu yanlış yola sapmış olsun…

Bilgilendirme:

Malthus insanların geometrik dizi, besin ve azıkların aritmetik dizi ile çoğalmakta olduğunu ve bu yönden zamanla angın insanları geçindiremeyeceğini ileri sürmüştür, ki buna benzer kötümser bir fikri çok daha önce İslam düşünürü Maarri ortaya atmıştır: (Babamın beni dünyaya getirmekle işlediği cinayeti ben işlemedim).