Takvim Nedir ? Kullanılan Takvimler Nelerdir ?

Zamanın gün, ay, yıl gibi parçalara ayrılarak düzenli bir sırayla göste-rildiği çizelgeler takvim olarak adlandırılır.

Takvimler toplumların gereksi­nimlerine göre belirli bir başlangıç zamanını esas alarak düzenlenir.

İlk çağlardan günümüze takvimlerin oluşturulmasında Ay ve Güneş’in peri­yodik hareketleri dikkate alınmıştır.

Takvim

Ay ve Güneş’in Periyodik Hareketleri

Ay

Ay’ın kendi ekseni etrafında dönme, Dünya çevresinde ise dolanma hareketi yaptığını biliyorsunuz. Aşağıda görüldüğü gibi Ay’ın, Dünya çevresindeki yörünge hareketi sonucunda evre adı verilen farklı şekillerde gözlemlendiğini öğrenmiştiniz. Ay’ın yeni ay evresinden, ardışık iki geçişinin 12 kez tekrar et­mesi ile oluşan süre, ay yılı olarak adlandırılır.

Bir başka ifade ile 12 Kavuşul Ay, 1 ay yılı olarak tanımlanmaktadır. Buna göre;
1 Kavuşul Ay = 29,5 gün
12 Kavuşul Ay = 1 ay yılı = 354 gündür.

Ayın periyodik hareketleri

Güneş

Dünya’nın hem kendi ekseni etrafında hem de Güneş’in çevresinde hareket ettiğini biliyorsunuz. Dünya’nın yandaki şekilde gösterilen yörünge hareketini tamamladığı süre gü­neş yılı olarak tanımlanır.
Bir başka ifade ile güneş yılı Dünya’nın güneş çevresinde bir tam dolanım gerçekleştirdi­ğinde geçen süredir.

Tüm takvimlerin ortak zaman birimi ortalama güneş günüdür. Ortalama güneş gününün, 24 saat = 1 440 dakika = 86 400 saniyedir.

Dünyanın Güneş etrafındaki Yörüngesi

Dünya’da En Çok Kullanılan Takvimler

Aşağıdaki görsellerde çeşitli uygarlıkların kullandığı takvimler yer almaktadır. Dünyada pek çok örneğini görebileceğiniz bu takvimler kullanım alanı açısından yerel nitelik taşımaktadır. Daha geniş coğrafyalarda yaygın kullanım alanına sahip olan takvimleri şu şekilde sırayabiliriz:

Dünya’da En Çok Kullanılan Takvimler

 

 

Hicri Takvim

Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göçünün başlangıç kabul edildiği ve ay yılına göre hazırlanan takvimdir.

Rumi Takvim

Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göçünün başlangıç olarak kabul edildiği ve güneş yılı esasına göre hazırlanan takvimdir. Osmanlı İmparatorluğu’nda her alanda Rumi takvim Miladi takvimin kabul edildiği 1926 yılına kadar kullanılmıştır.

Miladi Takvim

İlk olarak Mısırlıların geliştirdiği bu takvim Anadolu uygarlıkları ta­rafından da yaygın olarak kullanılmıştır. Güneş yılı esasına göre düzen­lenen takvimde , Hz. İsa’nın doğum tarihi başlangıç olarak kabul edil­mektedir. Temeli Jülyen takvimine dayanan miladi takvim, Papa XIII. Gregory (Gıregori) tarafından düzenlendiği için Gregoryen (Gıregor­yen) takvim olarak da adlandırılmaktadır.

Miladi Takvim

Celali Takvim

Güneş yılına göre düzenlenen takvim, Selçuklu Sultanı Celalettin Melikşah tarafından hazırlatılmıştır. Astronomik esaslara göre düzenle­nen takvimde, Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göçü (hicret) başlangıç kabul edilmiştir.  İlkbahar (Koç) noktasının yeni yılın başlangıcı olduğu takvim 1 yıl, 365 gün 6 saattir.

Celali Takvim

On İki Hayvanlı Takvim

Güneş yılı esas alınan bu takvim Orta Asya halkları arasında yay­gın olarak kullanılmıştır. İslamiyet’in kabul edilişine kadar Türkler tara­fından kullanılan bu takvimde, her yıl bir hayvanla tanımlanmış, 12 yıllık 5 dönem çağ olarak adlandırılmıştır.

On İki Hayvanlı Takvim

Ekli Yıl

Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanımına göre hazırlanan takvimlerde, 1 tam dolanımın esas alındı­ğını ve bu sürenin 365 gün 6 saat olduğunu biliyorsunuz. Bu süre 24 saate karşılık gelen ortalama güneş gününün tam katı değildir. 6 saatlik fark dört yılda bir 1 güne tamamlanır. Bu 1 günlük zamanın şubat ayına eklenmesi ile oluşan yıllara ekli yıl denilmektedir.

Artık yıl olarak da adlandırılan ekli yıl uygulaması, ilk olarak Jülyen takviminde gerçekleştirilmiştir. Ekli yıllar, yılı belirleyen rakamın 4’e tam bölünüp bölünmediği kontrol edilerek bulunur.
Örneğin 88, 1612, 2004 yılları 4’e tam bölünebildiği için ekli yıllardır.

Bu kuralın istisnai bir durumu söz konusudur:
100 ile tam bölünebilen yıllardan sadece 400 ile tam bölünen yıl ekli yıldır.

İlginizi Çekebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir