Toplum Sınıflandırmaları ve Sınıflar (Geniş Bilgi)

Toplum Sınıflandırmaları ve Sınıflar (Geniş Bilgi)

27 Şubat 2019 0 Yazar: Fikir

Toplum Sınıflandırmaları

A) İlkel Toplumlar

Avcı ve toplayıcı toplumlar

lkel toplumlarda aile temeline dayalı basit bir örgütlenme biçimi vardır. Bu toplumlar toprağa yerleşmemiş avcı toplayıcı toplumlardır

Avcı kabileler
Avcı kabileler

Avcı ve toplayıcılar, çevredeki ürünlerin kendi temel ihtiyaçlarını karşılayacak olanından daha fazlasıyla ilgilenmezler. Esas uğraşıları, dinsel değerler ile tören ve ayin etkinlikleridir.

Klan ve boylar

İlkel toplumların bir diğer örneğini klan ve boylar oluşturur. Klanlar henüz yerleşik hayata geçmemiş, geçimlerini avcılık ve toplayıcılıkla sağlayan toplumlardır. İş bölümü cinsiyete dayanır. Erkekler avcılık yaparken kadınlar doğal çevrede hazır bulunan bitkileri toplar. Klan üyeleri arasında eşitlik vardır. Herkes toplumca benimsenen genel kurallara uyar. Klan üyeleri aynı totemden geldiklerine inandıklarından her klan bir aile görünümündedir. Herkes akraba sayıldığından klan içi evlilik yasaktır. Klanda yöneten ve yönetilen ayrımı yoktur. Klanda kişisel mülkiyet de yoktur. Klan ve boylarda görülen dine totemizm denir. Totemizmin temel kavramları totem, mana ve tabudur. Totem, klan üyelerinin kutsal saydığı canlı ya da cansız nesnedir. Mana, her şeyi yönlendiren gizli güçtür. Tabu, bazı nesnelerin, tutum ve davranışların totem inancına bağlı olarak yasak olmasıdır. Boy (fratri), iki ya da daha çok klanın bir arada yaşamasından doğan birliktir. Boylarda da din totemizmdir. İlkel toplumlar klan ve boyların birleşerek oluşturdukları kabilede son biçimini alır.

B) Toprağa Yerleşmiş Toplumlar veToplum Sınıflandırmaları

Aşiretler (özler)

Toprağa ilk olarak yerleşen ve köy yaşamı süren toplum biçimidir. Boyların toprağa yerleşmesi aşiretleri oluşturmuştur. Klandaki totem inancının zayıflaması giderek klan ailesinin değişikliğe uğramasına ve aşiretlerde gerçek kandaşlığa dayanan aile tipinin doğmasına neden olmuştur. Bireyler arasında cinsiyete dayalı bir iş bölümü vardır.

İlginizi Çekebilir : Bilimsel Yöntemin Gerekliliği
İlginizi Çekebilir :
Toplumsal Kurumlar
İlginizi Çekebilir :
Toplum Tanımı


Klanda yaygın olan egemenlik yerini kişisel egemenliğe bırakır. Böylece insanlar yönetenler ve yönetilenler olmak üzere iki gruba ayrılır. İlk devlet şeklinin aşiretlerde görüldüğü söylenebilir. Aşiretlerde ekonomi, hayvancılığa ve tarıma dayanır. İş bölümünde farklılaşma belirir ve hak, babadan oğula geçer. Böylece kölelik biçimine ilk kez aşiretlerde rastlanmıştır. Klandaki totemizm yerini aşiretlerde fetişizme bırakır. Fetiş, aşiretlerde bireylerin taptıkları putlara verilen addır.

Efes Antik kenti günümüze kadar gelen kent örneklerinden biridir
Efes Antik kenti günümüze kadar gelen kent örneklerinden biridir

Kentler (siteler)

Aşiretlerin birleşmesi ile kentler ortaya çıkmıştır. Kent, kendine özgü ekonomisi, dini ve devlet örgütü olan siyasi bir toplumdur. Aşiretlerde ortaya çıkan üretim fazlasının değiş tokuşu pazar yerlerinin oluşumuna yol açmış, böylelikle ticaret ilk kez kentlerde ortaya çıkmıştır. Tüccar adı verilen zümre de ilk olarak kentlerde görülmeye başlamıştır. Bireysel mülkiyet kentlerde başlamış, toprak az sayıdaki soyluların eline geçmiştir. Pazar yerinde sürekli olarak bulunmak gerekince bireylerin ibadet ihtiyaçlarını karşılamak üzere mabetler yapılmıştır. Ayrıca ortak düşmana karşı bulundukları yerleri koruma gereksinimi kentlerin oluşumunda önemli olmuştur. Kentlerde toplumsal yapı heterojenleşmiştir. Kent toplumunda eğitim olgusu gelişmeye ve yaygınlaşmaya başlamıştır. İş bölümü gelişmiş, statü belirgin biçimde kullanılmaya başlanmış ve toplumsal tabakalar belirginleşmiştir. Kentlerde ataerkil aile, varlığını koruyarak sürdürmüştür. Çok tanrıya inanma (politeizm) kentlerde ortaya çıkmıştır.

C) İlerlemiş Toplumlar veToplum Sınıflandırmaları

İmparatorluklar

Birbirinden farklı sosyal yapılara sahip toplumların merkezî bir otoritenin egemenliği altında birleşmesinden doğmuştur. Bu açıdan imparatorluklar çok milletli ve çok kültürlü bir toplumsal yapıya sahiptir. Devlet yönetimi tek kişinin egemenliğine dayalı monarşik ve dine dayanan teokratik bir yönetimdir. İmparatorluklarda tek tanrılı (monoteizm) din anlayışı egemendir. Ekonomik yaşam tarıma dayalıdır. Ticaret önemli bir uğraş hâline gelmiştir. İmparatorluklarda ataerkil aile yapısı zayıflamış, babanın yetkileri devletin eline geçmiştir. Kadın ve erkeğin statülerinde olumlu yönde değişiklikler olmuş tek eşli evlilik tipleri artmaya başlamıştır.

Feodal toplumlar

Özellikle Avrupa’da görülen bir sosyal düzenin adıdır. İmparatorlukların yıkılması ya da zayıflamasıyla feodal toplumlar ortaya çıkmıştır. Feodal düzende ülke, kralın hâkimiyeti altındadır. Ülke toprakları senyörler arasında paylaştırılmıştır. Toprağı senyörlerin köleleri yani serfler işlemektedir. Serfler toprakla birlikte alınıp satılan kölelerdir.

Uluslar

Ticaretin ve endüstrinin gelişmesiyle kentlerin sayısının artması ve güçlenmesi sonucunda ortaya çıkan kent soylu sınıfı (burjuvazi) feodalitenin yıkılmasında çok önemli rol oynamış, bu durum ulusların oluşumuna neden olmuştur.

Ulus; aralarında ortak dil, din, kültür bağı olan, bir amaç etrafında birleşmiş ve bağımsız bir kimlikle aynı topraklar üzerinde yaşayan insan topluluğudur. 18.yüzyıl, deyim yerinde ise bir uluslaşma çağıdır. Ulusların kendi devletlerini kurmaya başlamasıyla birlikte, imparatorluklar ve feodal devletler bir bir yıkılmıştır. Yeni toplum biçimi geliştikçe tüm dünyada ulusçuluk da hızla gelişmiştir. Ulusun temel özelliği, diğer toplum biçimlerine göre siyasi, ekonomik, askerî ve teknolojik bakımdan daha ilerlemiş bir toplum olmasıdır. Bir toplumun ulus olabilmesi için toprak, soy, ekonomi, tarih, dil, din, kültür ve ülkü birliği olması gerekir.

İlerlemiş ulus tipi toplumların günümüzdeki en son örneği bilgi toplumlarıdır. Bilgi toplumu sanayileşmesini tamamlamış ve sanayileşmenin bir üst aşaması olarak ortaya çıkmış toplumdur. Bilgi toplumu teknolojik gelişmelerin, bilgi sektörünün ve nitelikli insan faktörünün önem kazandığı, eğitimin ön plana çıktığı, iletişim teknolojileri, bilgi kanalları, elektronik ticaret gibi yeni gelişmelerin yaşandığı bir toplum türüdür. Bilgi toplumunda nesnenin üretimi yerine bilginin üretimi ön plana çıkmaktadır. Nesnelerin değerinden çok bilgi ve becerinin değeri yüksektir. Herkese bilgi, beceri ve yetenekleri oranında bir yaşam alanı vaad etmesi bilgi toplumunun en orijinal boyutu olmaktadır.

Günümüzde Toplum Sınıflandırmaları

Basit toplumlar

Uzmanlaşma ve iş bölümünün çok az olduğu, nüfus yönünden fazla kalabalık olmayan toplumlardır. Basit toplumlar gelenek ve göreneklerine sıkı sıkıya bağlıdır. Yeniliklere açık olmayan toplumlardır. Bu açıdan basit toplumlarda toplumsal değişme çok yavaştır. Genellikle tarım ve hayvancılıkla geçinirler.

Karmaşık toplumlar

Nüfusu fazla ve kültürel değişime açık olan toplumlardır. Sanayi ve ticaret oldukça gelişmiştir. İş bölümü artmıştır. Akrabalık bağının yanı sıra ekonomik yaşamın yarattığı yeni bağlar ortaya çıkmıştır. Örnek olarak işçi-işveren ilişkisi verilebilir. Bu toplumlarda gelenek ve görenekler yerini büyük ölçüde kanunlara bırakmıştır.

Az gelişmiş toplumlar

Bu toplumların temel üretim etkinliği tarıma dayalı olmasıdır. İş gücünün de büyük bir kısmı bu sektörde istihdam edilmektedir. Gelir düzeyinin düşük olması, hızlı nüfus artışı, altyapının yetersizliği, eğitim düzeyinin düşüklüğü bu toplumların özellikleri arasındadır. Afrika ülkelerinin çoğu bu gruba girer. Örneğin Çad, Nijerya, Etiyopya, Somali gibi.

Gelişmekte olan toplumlar

Az gelişmiş toplumlarla gelişmiş toplumlar arasında yer alan toplum tipidir. Bu açıdan bu toplumlar tam bir geçiş dönemi karmaşası yaşarlar. Bu toplumlarda geleneksel kuralların giderek zayıflaması ve hukuk kurallarının gelişmesinden doğan boşluklar neticesinde bazı sosyal problemler ve çatışmalar yaşanır. Gelişmekte olan toplumlar henüz sanayileşmemiş fakat sanayileşmek için çaba sarf eden, yaşam ve eğitim düzeyi nispeten düşük, doğal kaynaklardan yeterince faydalanmayan toplumlardır.

Gelişmekte olan toplumların belirlenmesinde ülkenin ekonomik ve toplumsal gelişme düzeyi dikkate alınır. Çin, Brezilya, Güney Kore gelişmekte olan toplumlara örnek olarak verilebilir.

Toplum Sınıflandırmaları

Gelişmiş toplumlar

Bu Toplum Sınıflandırmaları Gelişmiş bir sanayisi ve güçlü bir ekonomisi olan bilim, teknoloji, sanat ve felsefede ileri düzeyde olan toplumlardır. Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Fransa, İtalya, İngiltere, İsviçre, İsveç, Hollanda gibi Avrupa ülkelerini ve Japonya’yı bu toplumlara örnek olarak verebiliriz.

Açık toplumlar

Bu toplumlarda özgür iradeye dayalı bireylerin katılımıyla demokratik bir toplum yapısı oluşur. Bireyler üzerinde baskı yapan bir yönetim yoktur. Bireyler farklı düşünme ve davranma özgürlüğüne sahiptir. Örgütlenme, eleştirme ve sorgulama bireylerin en önemli özgürlükleridir. Çok partili bir politik ortam vardır. Siyasiler bireylerin özgür iradesiyle meşru yollardan değiştirilebilir. Siyasi yönetim ve insan hakları açık toplumun temel taşlarıdır.

Kapalı toplumlar

Bu Toplum Sınıflandırmaları Baskıcı yönetimlerin hakim olduğu toplumlardır. Yönetim tek elde toplanmıştır ve bütün politikalar mutlak doğru olarak kabul edilen bir ideolojiye göre uygulanır. Tek tip bir insan modeli oluşturmak temel hedeftir. Açık toplumların tersine, örgütlenme, eleştirebilme, farklı düşünme ve davranma özgürlükleri çok kısıtlıdır.

Ailenin etken olduğu toplum

Baskın öge soydur. Kişinin statüsü, bağlı olduğu soydan kaynaklanır. Bu bakımdan akrabalık bağı çok önemlidir. Bu topluma kabile örnek gösterilebilir.

Dinin etken olduğu toplum

İnsan ilişkilerini düzenleyen dindir. Öteki temel grup ve kurumlar dinin yardımcıları durumundadır. Bu toplumda en yüksek statüye din adamları sahiptir. Hindistan’daki kast sistemi din yönelimli toplumun çarpıcı bir örneğini oluşturur.

Ekonominin etken olduğu toplum

Daha çok ekonomik gruplar hâlinde örgütlenmişlerdir. Bu toplumda maddi değerler önem kazanmıştır. Sanayici ve iş adamları yüksek statüye sahiptir. Ekonominin etken olduğu topluma günümüzün gelişmiş ülkeleri örnek gösterilebilir.

Siyasetin etken olduğu toplum

Başat öge siyasettir. Bu toplumda siyaset önemli bir statü kaynağıdır. Günümüzde bu topluma gelişmiş demokrasiler örnek gösterilebilir.

Toplum Sınıflandırmaları Başlıklı yazımda Toplum Sınıflandırmaları ve bu sınıflar hakkında detaylı bilgilendirme yaptık, bu makaleyi beğendiyseniz arkadaşlarınıza önermeyi ve bu yazıyı paylaşmayı unutmayın.