Toplumsal Değişme ve Değişmeyi Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Toplumsal Değişme ve Değişmeyi Etkileyen Faktörler Nelerdir?

24 Şubat 2018 0 Yazar: uzun

 Toplumsal Değişme

Bir toplumdaki yerleşik ilişki biçimlerinde, değerlerde, kurumlarda ve yapıda belirli bir durumdan başka duruma geçişe “toplumsal değişme” denir. Toplumsal değişmenin nedeni insanlığın bilgi ve deneyim birikiminin artması olabildiği gibi, savaşlar veya doğal felaketlerden sonra yaşanan bir yıkım da olabilir.

Her toplumsal değişme, belirli bir zaman diliminde somut, fiziksel ve kültürel bir çerçevede birtakım insanlar arasında geçer. Değişme bir süreçtir. Değişmenin yönü ilerleme olduğu gibi gerileme de olabilir. Toplumsal yapının belirli bir yönünde önceki duruma göre daha iyi, yararlı ve yetkin olan değişmeye “ilerleme”; toplumun bütününde görülen, herkes tarafından nesnel olarak belirlenebilen ve kabul edilen değişmeye ise “gelişme” denir.

Boyutları toplumdan topluma farklılaşsa da toplumsal değişme her toplumda görülen, her toplum için geçerli bir olgudur. Fakat toplumsal değişme; manevi değerlerine bağlı, manevi değerlerin yoğun olarak yaşandığı geleneksel toplumlarda daha yavaş, maddi değerlere önem veren sanayileşmiş toplumlarda ise daha hızlıdır.

Toplumda değişmeyi etkileyen bazı etmenler vardır. Bu etmenler toplumdan topluma değişebileceği gibi aynı toplumda da zamanla değişebilmektedir. Örneğin toplumsal değişme etmeni olarak “küreselleşme” bizim toplumumuzu son dönemlerde (1980’lerden itibaren) daha çok etkilemektedir.

Gelişmiş ülkeleri “kültür” etmeni çok etkilememektedir. Gelişmekte olan ülkeler; yabancı kültürlerin yayılması ve kültür emperyalizmi ile hızla değişmektedir.

Toplumsal değişme surecinin dört karakteristik özelliği vardır:

  1. Toplumsal değişme bazen planlı olsa da çoğunlukla planlanmamış bir şekilde olur.
  2. Hızı ve biçimi toplumdan topluma farklı olsa da değişme her toplumda görülür.
  3. Toplumsal değişme kurumlar ve bireyler arasındaki ilişkilerde, toplumsal yapıda uyuşmazlıklar oluşturabilir.
  4. Toplumdaki bazı değişmeler diğerlerinden daha önemlidir.
toplumsal degisiklik 300x128 - Toplumsal Değişme ve Değişmeyi Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Toplumsal değişiklik

Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler

Fiziki Çevre

Ekonomi

Modernleşme

Küreselleşme

Demokratikleşme

Bilim ve Teknoloji

Kültür

Demografi

Kitle İletişim Araçları

 

İklim değişikliği insan yaşamı için giderek artan bir tehdit oluşturmaktadır. Elbette küresel iklim değişikliği surecini yavaşlatacak veya durduracak önlemler vardır. Ancak bunun için herkesin yoğun bir caba göstermesi gerekmektedir.

Nüfus artışı, endüstrideki gelişme, giderek artan tüketim ve küresel dünya ekonomisinin ortaya çıkması, çevreyi hiç beklemediğimiz bir şekilde bazen olumlu bazen de olumsuz olarak etkilemektedir. Bu gerçek, çevrenin korunması ve oluşturduğu olumsuz sağlık etkilerinin azaltılması için bilimsel çalışmaların yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Toplumsal Değişmede Kültürel Etkenler

Kültür, toplumsal değişmeyi yönlendiren önemli etkenlerden biridir. Bir toplumda, insanın fiziksel çevreyi değiştirmesi, teknolojiyi kullanması o toplumun sahip olduğu kültürün yaratıcılığına bağlıdır. Kültürün maddi ve manevi olmak üzere iki ögesi vardır. Maddi kültür denildiği zaman araç- gereç, makine, fabrika gibi etkenler akla gelir. Kültürün maddi kısmındaki değişmeler daha hızlı olur.

Toplumsal yaşam, teknik buluşlar yardımıyla kolaylaşır. Bu nedenledir ki günümüzde, aile içi ilişkilerden mesleki ilişkilere kadar toplumsal yaşamın her yönü değişime uğramaktadır. Manevi kültür ise örf, adet ve değer yargılarından oluşmaktadır.

Bir toplum manevi kültür acısından çok çeşitlilik gösteriyorsa maddi kültürün gelişmesi kolay olur. Bilim ve teknolojide buluşlar yapmak ve uygulamak kolaylaşır. Manevi kültürün bu özelliği toplumsal değişmeye hız kazandırmaktadır.

Manevi kültür zenginleştirilerek maddi kültür de istenilen hedefe yükseltilebilir. Maddi ve manevi kültür arasındaki karşılıklı etkileşim, toplumun sosyal dengesinin bozulmasını önler.