Toplumsal Hayatı Düzenleyen Normlar

Toplumsal Hayatı Düzenleyen Normlar

27 Ocak 2019 0 Yazar: Fikir

Toplumsal Hayatı Düzenleyen Normlar

Normların Gerekliliği

Her toplum, varlığını devam ettirebilme, toplumsal düzeni koruma ve sürdürme gerekliliği duyar. Bunun sağlanabilmesi için kültürel kodların içinde yer alan davranış kalıplarını belirli ölçütlere göre ve sistemli bir şekilde düzenleyecek kurallara ihtiyaç vardır. Bu kurallar gerek yazılı gerekse yazılı olmayan biçimleriyle toplumsal yaşamda varlıklarını sürdürürler. Bir davranışın nerede başlayıp nerede sonlanacağı bağlı olduğu bu kurallar tarafından belirlenir. Toplum hayatını düzenleyen bu kurallara “toplumsal normlar” denir. Toplumların geleneksel bilgi, görgü, birikim ve deneyimlerden meydana gelen bu kurallar toplumun sağlıklı işleyişini, barış ve huzurunu sağlar.

Bireyler, toplumsal normlara uymadıklarında çeşitli yaptırımlarla karşılaşırlar. Bu yaptırımlar ayıplama, kınama, dışlama biçiminde olabileceği gibi para cezası, hapis cezaları, belirli özgürlük ve haklardan yoksun bırakılma şeklinde ortaya çıkar. İnsan ve insanla ilintili alanları düzenleyen hukuk normları, toplumun vazgeçilmez unsurlarından birisidir. İnsanın bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarının sağlıklı bir şekilde temin edilebilmesi için onun iş ve eylemlerinin hukuk normları tarafından belirlenmesi toplumsal yaşam için son derece önemlidir. İnsanların, kamu kurum ve kuruluşlarının iş ve eylemlerinde uymak zorunda oldukları hukuk normlarında takip edilmesi gereken bir hiyerarşi bulunmaktadır. Bu hiyerarşi sayesinde hukuk kuralları aracı lığıyla sağlanmak istenen toplumsal ahengin hukuk düzeni içinde de sağlanması amaçlanmaktadır. Aksi takdirde kendi içinde ahengi yakalayamamış ve uygulama açısından da tereddütlerle dolu hukuk normlarının kendisinden beklenen sonuçları üretmesi yani toplumsal ahengi temin etmesi oldukça zordur.

Toplumsal Normların Özellikleri

• Toplumun düzenini ve devamlılığını sağlar.
• Toplumsal kontrolü sağlar.
• Çoğunluğun sosyal normlara uyması sosyal bütünleşmeye, uymaması ise sosyal çözülmeye neden olur.
• Uymayanlar cezalandırılır, zorlayıcıdır.
• Bireylerin davranışlarını sınırlayan emir ve yasaklardır.
• Toplumdan topluma veya zamanla değişir.
• Toplumsal süreç içinde veya merkezi otoritece oluşturulabilir.

Norm Türleri

Yazılı (Resmi) Normlar

Toplumdaki üyelerin tamamının uyması zorunlu olan, devletin yetkili organlarınca düzenlenen kanun, tüzük, yönetmelik gibi yazılı hukuk kurallarıdır. Yaptırımı güçlü olan bu kurallar hem devletin varlığını sürdürmesini hem de toplumsal düzenin devamını sağlar.

Hukuk Kuralları: Yaptırım gücü yüksek olan yazılı normlardır. Toplum üyelerinin haklarını ve hukuki ödevlerini gösteren, devletçe belirlenen yazılı kurallardır. Bu kurallar, hem kişiler arası hem de kişilerle devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen, uygulaması devlet tarafından yapılan ve güvence altına alınan, hiyerarşik bir sisteme dayanır.

Yazılı Olmayan Normlar

Toplumun, kişisel ve toplumsal davranışlar konusunda getirdiği değer yargıları yazılı olmayan kuralları oluşturur. Toplumsal yaşamda bireysel ve toplumsal ilişkilerin düzenlenmesi amacıyla ortaya çıkmıştır. Yazılı olmayan normların yaptırımı toplum tarafından ödüllendirme ve cezalandırma şeklindedir. Ödüllendirme beğenme, takdir etme şeklindeyken cezalandırma ise ayıplama, kınama, dışlama şeklinde olur. Ahlaki kurallar, görgü kuralları, gelenekler, âdetler, görenekler ve örfler belli başlı yazılı olmayan toplumsal normlardır.

Din Kuralları: Din; inanç, itaat, adet, gidilecek yol, hesaplaşma, ibadet, şeriat, gibi anlamlara gelir. Fransızcadaki, din karşılığı kullanılan religion, Latincede religareden gelir ve “bağ, bağ kurmak” anlamlarındadır. Bu anlamda din “insanlar arası kurulan bağ” demektir. Din, ilahi ve kutsal inançlar ve pratik yaşayışlar yani ibadetler sistemidir. Bu inançlar ve ibadetler sistemi manevi bir birlik, bir cemaat, bir topluluk meydana getirir. Din kutsal kabul edilen öğretiler sistemidir. Özellikle ilahi veya semavi din olarak nitelendirilen dinlerin öğretisi yaratıcıdan (Allah C.C) gelen vahiylerden oluşur. Mesajları insanlara ileten peygamberlerin söz ve yaşantıları bu dinlerin ayrıntılarını tamamlayan ve insanların yaşam pratiklerini oluşturan temel unsurlardır. Örneğin İslam dininin temel normları Kur’an-ı Kerim (ayetler), hadisler ve sünnetten oluşur. Dini normlar bazı devletlerde aynı zamanda hukuki norm niteliğindedir.

Ahlaki Kurallar: Toplum düzenini sağlayan iyi, kötü gibi ahlaki niteliklerin oluşturduğu, belirli bir devirde belirli bir insan topluluğu tarafından benimsenmiş olan davranış kurallarıdır. Ahlak kurallarının da işlerlik kazanabilmesi için en az iki kişiden oluşan insan topluluğuna ihtiyaç vardır. Ahlak kuralları, toplumsal barışı sağlama, toplumsal dayanışmayı güçlendirme işlevi görür. Ahlak kuralları toplumun dağılmasını, bölünmesini önler. Ahlaka, sosyal ilişkilerde bir düzen ögesi olma gücünü veren temel etken, ahlak kurallarının inandırıcı niteliğidir. Bu inandırıcı nitelik, gücünü düşünce alanında geliştiren özgürlük, sorumluluk, vicdan, insana saygı, fedakârlık, sosyal dayanışma gibi ilke ve kavramlardan almaktadır.

Bu Konuda Bir Soru Sormak İster misin?»Soru Sor