Toplumsal Kontrol Ve Toplumsal Yapı İlişkisi

Toplumsal Kontrol Ve Toplumsal Yapı İlişkisi

Toplumsal Kontrol

Toplumsal huzura ve mutluluğa ulaşmanın en temel koşulu toplumsal düzenin sağlanmasıdır. Toplumda düzeni sağlayan kuralların bireyleri ortak inanç ve ölçülere göre uygun davranışlarda bulunmaya zorlamasına toplumsal kontrol denir.

Toplumsal kontrol, yaptırım gücünü hukuktan ya da toplumdan topluma değişen kurallardan (din, ahlak, gelenek) alır. Bu kurallar aracılığı ile birey; toplumun diğer üyeleriyle normal ilişkiler kurar ve toplumsal birliğin gelişmesi ve sürmesine yardımcı olur.

Mahkemeler toplumsal kontrolü ve düzeni sağlar.
Mahkemeler toplumsal kontrolü ve düzeni sağlar.

Toplumda düzeni sağlayan kontrol mekanizmaları toplumsal değerler ve normlardır. Değerler toplumsal yaşamın ürünüdür ve toplumun ortak kanılarıyla oluşur. İnsanların düşünce ve tutumlarında ölçüt olur, onların davranışlarına yön verir. Toplumsal normlar ise davranışlara sınırlamalar koyan yaptırım gücü olan düzenlemelerdir. Toplumsal kontrolün amacı toplumsal normlara uymayı sağlamak, bunlardan sapmayı önlemektir. Ayrıca toplumsal kontrol mekanizmasının toplumsal yapıda üstlenmiş olduğu belli başlı işlevler vardır.

Toplumsal kontrol, gücünü dayandığı otoriteden alır. Bu otoritenin kaynağı kamu kurum ve kuruluşları olabileceği gibi özel kuruluşlar ya da toplumun kendisi olabilir. Bu bakımdan toplumsal kontrol resmî toplumsal kontrol, resmî olmayan toplumsal kontrol olmak üzere ikiye ayrılır.

Sonuç olarak toplumsal yapı, toplumsal kontrolün gücünü koruduğu oranda dengesini korumaya devam edecektir. Toplumsal kontrolün zayıfladığı anda ise toplumsal çözülmeye ve parçalanmaya doğru bir gidiş olacak, apısal bütünlük korunamayacaktır.

Resmî Toplumsal Kontrol: Yazılı kurallardır. Resmî kontrolün temel özelliği herkes için zorunlu olmasıdır. Hukuk kuralları bu kontrol türüne örnektir. Toplumsal kontrolü gerçekleştiren en büyük kurum devlettir. Devlet toplumsal düzenin sürmesine hizmet eder. Bu görevini polis, mahkeme, disiplin kurulları gibi genellikle ceza, kimi zaman da ödül veren kurum ve örgütlerle gerçekleştirir. Kişilerin gösterecekleri davranışların hangilerinin cezalandırılacağı, bu cezaların kimlere verileceğini belirler ve bu amaçla yasalar, tüzükler ve yönetmelikler yayımlar. Örneğin hırsızlık yapma, adam öldürme gibi suçların cezaları yasalarda yazılıdır. Bu suçları işleyenlere mahkemeler yasalarla belirlenen cezaları verir.

Resmî Olmayan Toplumsal Kontrol: Yazılı kurallar değildir. Resmî olmayan toplumsal kontroller, yasal bir yaptırım içermemekle birlikte bireylerde bu kurallara uyulmasının doğru olduğu yönünde bir tutum oluşturur.

Din, ahlâk, gelenek, örf, âdetler resmî olmayan kurallardır. Bu kurallara uymayanlar ayıplanma, dışlanma, hor görülme gibi yaptırımlarla karşılaşır. Toplumsal kontrol toplumsal yapının maddi ve manevi unsurları arasında uyumlu bir bütünlük oluşturacak norm ve değerlerin yerleşik hâle gelmesini sağlar. Toplumdaki resmî ve resmî olmayan kontrol araçları toplumsal ilişkileri düzenlediği gibi toplum düzeninin devam etmesini sağlar. Bireyleri bu kontrol mekanizmalarıyla uyumlu duruma getirerek ilişkilerin düzenliliğine ve toplumsal düzenin sürmesine yardımcı olurlar.

Toplumsal Kontrolün İşlevleri

• Toplumsal kontrol birey davranışlarını sınırlar ve toplumsal değerleri benimsetir. Böylece toplum çıkarlarını korur.
• Toplumsal ilişkilere bir düzen getirir. Getirdiği sınırlamalarla toplumsal ilişkileri yönlendirir ve insanların başkalarına zararı olabilecek davranışlarına engel olur.
• Ödül ve cezalarla bireyleri iyi davranışlarda bulunmaya zorlar. Ödüllendirilen birey kural ve değerleri benimser ve kişiliğinin bir parçası hâline getirir.
• Bireylerin kendilerine ve başkalarına güvenini arttırır. Bireylerin topluma uyumunu kolaylaştırır.
• Toplumun gereksinmelerinin karşılanmasına katkıda bulunur. Birey ve grupların işlevlerinin neler olacağını belirleyerek herkesin görevini yerine getirmesini, dolayısıyla toplumun çeşitli gereksinmelerinin yeterince karşılanmasını sağlar.

Şunlara da Göz Atmalısın
Share

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir