Türkiye’de Kütle Hareketleri

Heyelan, yamaçlardan aşağıya doğru yer çekiminin de etkisiyle blok hâlindeki top­rağın kayması olayıdır.

Ülkemizde deprem ve selden sonra üçüncü sırada görebilece­ğimiz can ve mal kaybına neden olan bu afet. eğer bir akarsu önünü kapatırsa doğal set göllerini oluşturur. Tortum ve Sera Gölleri'ni bu duruma örnek olarak verebiliriz.

Türkiye'nin sahip olduğu iklim koşulları, arazi yapısı ve jeolojik durumu heyelan için oldukça hassas bölgelerin varlığını anlamamız için yeterlidir.

Heyelanların be­şerî (insan kaynaklı) nedenleri arasında çeşitli sebeplerle bitki örtüsünün yok edilmesi, yanlış arazi kullanımı, yol yapım çalışmaları esnasında yamaç dengesinin bozulması ve yerleşmeye uygun olmayan alanlara evlerin yapılması gösterilebilir.

Bunun yanında meraların tarım arazisi olarak kullanılması, ormanların yok edilmesi ve yamaç boyun­ca tarlaların sürülmesi heyelana zemin hazırlayan diğer etmenler arasındadır.

Heyelanların ülkemiz genelinde dağılışı incelendiğinde bol yağışın görüldüğü nemli iklime sahip Karadeniz bölgesinde özellikle Doğu ve Orta Karadeniz bölümleri­nin riskli olduğu yerlerdir.

heyelan 1 - Türkiye'de Kütle Hareketleri

Heyelan

1978 yılında yapılan toprak ve su varlığı raporuna göre;

 Ülkemizde heyelanlara en hassas bölge olarak % 89 oranında Karadeniz bölgesi olduğu açıklanmıştır. Yağışların düzenli ve çok olması Kuzey Ana­dolu dağları boyunca toprak örtü­sünü neme doygun hâle getirir. Bölgede kıyı şeridi ve vadi tabanları dışında arazinin eğimli olması he­yelanlar için uygun bir hâl alır.

 1929, 1950, 1952, 1985, 1988, 1990 yıllarında bölgede büyük ölçüde can ve mal kaybına neden olan he­yelanlar yaşanmıştır. Tortum, Geyve, Ayancık. Sinop. Of, Sürmene, Sera. Trab­zon ve Maçka-Çatak heyelanları bu tarihlerde yaşanan heyelanlara örnek ola­rak verilebilir.

 1950 yılında Sera Vadisi'nde üzerinde meydana gelen heyelan sonucunda vadi­nin önü kapanmış ve derinliği yaklaşık 55 m, uzunluğu 4 km'ye ulaşan bir göl ortaya çıkmıştır. Heyelan sonrası kopan kütlenin ortalama uzunluğu 650m, genişliği ise 350 m ve derinliği ise 65 m'yi bulmaktadır.

 1985 yılının ilkbahar aylarında Sinop, Kastamonu ve Zonguldak illerinde ormanların tahrip edilmesiyle 256 köy, mahalle gibi kırsal alanlarda can ve mal kaybına neden olan heyelanlar yaşanmıştır.

Başka bir örnekte 23 Haziran 1988 günü yağışların şiddetli olması sebebiyle Maçka  Çatak arasında görülen heyelanda 65 kişi yaşamını yitirmiş ve trilyonlara varan maddi hasar ortaya çıkmıştır.

 13 Temmuz 1995 günü Senirkent (Isparta)'ta yaşanan çamur akıntısı sonucun­da 74 kişi hayatını kaybetmiş. Yüzlerce konut akan çamurun altında kalmıştır.

Şunlara da Göz Atmalısın
Share

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir