Türkiye’nin ilk Haber Ajansı Nasıl Kuruldu?

Anadolu Ajansı Adını Arıyor

Türkiye’nin ilk Haber Ajansı Nasıl Kuruldu? “Yunus Nadi ve arkadaşlarının Mart 31, Geyve’deki dördüncü günleridir. Bekledikleri Halide Edip Hanım kafilesi de bir önceki gün akşamüstü Geyve’ye gelmişti. Birlikte Ankara’ya gidecekler... ‘Halide Edip Hanım ile ancak Akhisar istasyonundaki bir mola sırasında ayaküstü biraz görüşebildim.’ Bu konuşma sırasında Halide Edip, Anadolu’nun haklı davasını bütün dünyaya anlatabilmek amacıyla ‘bir ajans teşkilatı’ kurma önerisinde bulunur. … ‘Gider gitmez bir haber ajansı kuralım, ajans yoluyla içeriye ve dışarıya haber iletiriz... Hatta isterseniz adını burada koyuverelim: Mesela Türk Ajansı, mesela Ankara Ajansı, mesela Anadolu Ajansı... Daha da bulunabilir.’

- Bana (Anadolu Ajansı) en iyi isim gibi görünüyor.

- Bana da öyle. Değil mi? Çünkü kendini mümkünse bütün vatanı kurtaracak olan Anadolu’dur. Geyve’de buluşan iki kafile, kuşluk vakti yollarına devam eder. Geyve - Akhisar (şimdiki adıyla Pamukova) istasyonundaki mola sırasında; “millîci” iki aydın, Millî Mücadele’nin sesini dört bir yana duyurabilmenin heyecanı içindedir. Yunus Nadi, Halide Edip ile istasyondaki mola sırasında aralarında geçen konuşmayı şöyle anlatır: ‘… kararımızı vermiş olalım: Anadolu Ajansı…’

‘Evet, Anadolu Ajansı hanımefendi…’

Eski Anadolu Ajansı binası

Eski Anadolu Ajansı binası

Ulusal Kurtuluş Savaşı sırasında yerel basına gösterilen ilgiyle birlikte, uluslararası boyutta haber akışı sağlamak isteyen Atatürk’ün teşvikiyle 6 Nisan 1920 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmadan 17 gün önce kurulan Anadolu Ajansı, devletin bütçe olanaklarından yararlanan bir kuruluştur. Kuruluş amacı, bir yandan Kurtuluş Savaşı’yla ilgili gelişmeleri halka duyurmak, diğer yandan savaşın gidişatını olumsuz yönde etkileyebilecek kışkırtmaları engellemekti. Ajans, bu dönemde, yerli ve yabancı  kamuoyunun duyduğu haber ihtiyacını son derece kısıtlı olanaklarına karşın başarı ile sundu. Safa Tekeli, Atatürk ve Anadolu Ajansı, s. 21-22. (Düzenlenmiştir.) 

Yeni Anadolu Ajansı binası

Yeni Anadolu Ajansı binası

İstanbul'un 16 Mart 1920'de resmen işgali ve Meclis-i Mebusan'ın kapanması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Ankara'da toplanacak Meclis için seçim yapılmasını illere bildirdi. Artık İstanbul'da kalınamayacağını gören bazı aydınlar da bir süredir Milli Mücadele'ye katılmanın yollarını aramaktaydı. Bu gelişme Anadolu Ajansının da kurulmasına vesile oldu.

AA, Kurtuluş Savaşı'nda çok zor bir görevi yerine getirdi. TBMM'nin çıkardığı ilk yasaları duyurdu; Milli Mücadele'nin ve Kurtuluş Savaşı'nın her aşamasına, Cumhuriyet devrimlerine tanıklık etti.

İçeride, savaşan ve dış dünyadan habersiz kalmış bir halkı ülke ve dünya olaylarından haberdar kılmak, bazı yabancı ve İstanbul gazetelerinin teslimiyetçi tutumlarıyla mücadele etmek gerekiyordu. Dışarıda, ulusal mücadeleyi savunmak, Türkiye'nin haklı istekleri konusunda kamuoyunu aydınlatmak ve ona karşı bazı çevrelerin yürüttüğü oyunları boşa çıkarmak zorunluydu.

Atatürk'ün, yakın bir arkadaş grubunu, Anadolu Ajansı'nı Batılı anlamda bir haber ajansı kimliğine kavuşturmakla görevlendirmesiyle 1 Mart 1925'te "Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketi" kuruldu. O tarihlerde, Batı ülkelerinde bile örneği görülmeyen böyle bir yapılanmayla Anadolu Ajansı, özerk statüye kavuştu. Türkiye’nin ilk Haber Ajansı Nasıl Kuruldu?

Şunlara da Göz Atmalısın
Share

Bir Soru Sormak İster misin?

avatar
  Subscribe  
Bildir