Ünlü Türk Sosyologlar Kimlerdir? Sosyolojiye Katkıları Nelerdir?

Ünlü Türk Sosyologlar Kimlerdir? Sosyolojiye Katkıları Nelerdir?

24 Şubat 2018 0 Yazar: uzun

Ziya Gökalp (1876-1924)

 Ziya Gökalp, Durkheim (Durkaym)’dan etkilenerek sosyolojide toplum merkezli, milliyetçi ve merkeziyetçi bir düşünce geliştirmiştir. Yazdığı “Türkçülüğün Esasları” ve “Türkleşmek, İslamlaşmak ve

Muasırlaşmak” adlı eserleri ile de düşüncesinin sosyolojik temellerini oluşturmuştur.

Ziya Gökalp’in, Türkçülüğün Esasları adlı eserinde hangi konular üzerinde durduğunu kısaca açıklayalım:

Birinci bölümde; ülkemizde Türkçülük akımının ortaya çıkmasından önce Avrupa’da Türklüğe dair iki akımın meydana geldiğinden ve bu akımlardan Anadolu’nun da etkilendiğinden bahsedilmiştir. Avrupa’da meydana gelen bu akımlardan ilki Türk hayranlığı, ikincisi ise Türkoloji’dir.

İkinci bölümde; Türkçülüğün, Türk milletini yükseltmek demek olduğu söylenmiş ve millet kavramı tanımlanmaya çalışılmıştır.

Eserin üçüncü bölümünde; Türkçülük ve Turancılık kavramları açıklanmıştır. Türkçülük, Oğuz Türklerinin (Türkmen olarak adlandırılan Türkiye, Azerbaycan, İran ve Harzem ülkeleri) yakın amacı olarak belirtilirken Turancılık ise Türkçülüğün uzak hedefi olarak açıklanmıştır.

Dördüncü bölümde; kültür ve medeniyet arasındaki benzerlikler ve farklılıklar anlatılmıştır. İkisi arasındaki benzerliğin, bütün sosyal hayatları içine almasından kaynaklandığı belirtilmiştir. Bahsedilen sosyal hayatlar ise şunlardır:

Dinî, ahlaki, hukuki, estetik, iktisadi, lisan ve fenni hayat. Bunların bütününe millî kültür denildiği gibi medeniyet de denir. Farklar ise şöyledir. Kültür millî bir kavramdır; medeniyet ise beynelmilel bir kavramdır. Medeniyet bir milletten başka bir millete geçebilir, kültür ise geçemez yalnızca bir millete aittir.

ziya gokalp 244x300 - Ünlü Türk Sosyologlar Kimlerdir? Sosyolojiye Katkıları Nelerdir?

Ziya Gökalp

Prens Sabahattin (1878-1948)

Anne tarafından Osmanlı soyundan gelmiş olup Osmanlı Devleti’nin 2. Meşrutiyet Döneminde yaşamış aydınlarındandır. Padişahın izlediği siyasete karşı olmaları sebebiyle, ailesiyle birlikte 1899 yılında Fransa’ya yerleşmiştir. Fransa’daki Jön Türklerin içindeki bir grubun başına geçmiş, bir taraftan da Le Play Sosyoloji Okulunun temsilcileri ile temas kurmuştur. Onların fikirlerini inceledikten sonra, benimseyerek hayatı boyunca müdafaa etmiştir.

 

Prens Sabahattin, “Türkiye Nasıl Kurtarılabilir?” adlı kitabında Ziya Gökalp’in merkeziyetçiliğinin aksine yani “âdem-i merkeziyetçi (Yönetimin tek merkezden yapılmaması, her oluşumun kendi kendini idare etmesi.)” bir düşünceyi, Osmanlı toplumunun sorunlarına çare olarak görmektedir. Ona göre bireysel girişimcilik (teşebbüs-i şahsi) ve bireyin öne çıkarılması toplumsal sorunların çözümünde çok önemlidir. Prens Sabahattin’in “âdem-i merkeziyetçi” ve “teşebbüs-i şahsi” çerçevesinde oluşturduğu düşünceleri, bir nevi liberalizm olarak nitelendirilebilir.

prens sabahattin 239x300 - Ünlü Türk Sosyologlar Kimlerdir? Sosyolojiye Katkıları Nelerdir?

Prens Sabahattin

Mübeccel Belik Kıray (1923-2002)

Türkiye’de toplumsal değişmeyi ele alma tarzıyla ekol oluşturan Prof. Dr. Mübeccel Belik Kıray, “Hayatımda Hiç Arkaya Bakmadım” isimli kitapta hayatını anlattı. Kıray’ın öğrencileri tarafından hazırlanan kitapta Kıray’la birlikte Türk sosyolojisinin 57 yıllık serüvenine ilişkin önemli bilgiler de yer alıyor.

Kıray’ın Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Marmara Üniversitesinde öğretim üyeliği yaptığı yıllardaki siyasal olaylar da kitapta bir hayli yer tutuyor. Bilim çevrelerinde Merkezi iş Alanı (MİA) ve Ereğli Çalışmasıyla ünlenen Kıray, Türkiye için önemli bir isimdir.

Mübeccel Kıray, Türkiye’de yapılan ilk kent araştırması olan ve 1962 yılı ile başlayan çalışmasında, günümüzde de oldukça tanınan, Ereğli’nin demir-çelik sanayi tesislerinin kente getireceği toplumsal değişim ve dönüşümü izlemektedir. Kıray araştırmasında toplumsal yapıyı, dengeli bir bütün olarak düşünür.

mubeccel belik kiray 300x206 - Ünlü Türk Sosyologlar Kimlerdir? Sosyolojiye Katkıları Nelerdir?

Mübeccel Belik Kıray

Ünlü Türk Sosyologlardan Bazılarıdır.

Daha fazla bilgi için : https://www.fikiravm.com/kt/sosyoloji/