Yanıklarda İlk Yardım

Yanıklarda İlk Yardım

30 Ocak 2018 0 Yazar: Recep

Isı, ışın, elektrik veya kimyasal maddelerin etkisiyle deri ve deri altı dokularında meydana gelen yaralanmalar “yanık” olarak tanımlanır. Yanıklar derinlik, yüzey miktarına göre değişiklik gösterir. Yanığın derinliği ve yüzey miktarı arttıkça vücutta meydana getirdiği tahribat da artar. Yanıklarda yanan vücut bölgesi de oldukça önemlidir. Vücutta eller, ayaklar, yüz ve genital organlar gibi kritik alanların yanması, diğer vücut bölgelerine göre daha tehlikelidir. Kazazedenin yaşı ve genel sağlık durumu da yanıkların tanımlanmasında öneme sahiptir. Kazazedenin çok genç veya çok yaşlı olması, bünyesinin sağlam ya da zayıf olması, bazı rahatsızlıklarının bulunması gibi durumlar hem yanığın vücutta oluşturacağı etkileri hem de tedavi süresini ve sürecini değiştirmektedir.

Derinliklerine Göre Yanıklar

Yanıklar derinliklerine göre birinci, ikinci ve üçüncü derece olmak üzere üçe ayrılmaktadır.

Birinci Derece Yanıklar

Derinin sadece en üst tabakasının etkilendiği yanıklardır. Birinci derece yanıklarda deri bütünlüğü bozulmaz. Deride kızarıklık, kuruluk ve gerginlik meydana gelir. Güneş yanıkları, birinci derece yanıklara iyi bir örnektir. Birinci derece yanıklarda deride ağrı ve sancı görülür. Bu tip yanıklar iyileştikten sonra vücutta yanık izi bırakmaz.

İkinci Derece Yanıklar

Derinin üst kısmının ve değişen oranlarda alt kısmının da etkilendiği yanıklardır. İkinci derece yanıklarda deride kızarıklık, gerginlik ve şiddetli ağrı görülür. Bu yanıklarda üst deri tabakası yandığı için deri altında bulunan kılcal damarlar ve sinir uçları açığa çıkabilir. İkinci derece yanıklarda üst deri yer yer tahrip olduğu için yanan deride oluşan açık yaralara mikroplar yerleşebilir. İkinci derece yanıklarda üst derinin tamamen tahrip olmadığı yerlerde üst ve alt deri arasında su toplandığı görülebilir. İkinci derece yanıklar iyileştikten sonra yanan bölgenin özelliğine, hassasiyetine ve genişliğine göre vücutta yanık izleri bırakabilir.

Üçüncü Derece Yanıklar

Tüm deriyi kapsayan deri altı dokularına, derin dokulara ve hatta kemiklere kadar ulaşan yanıklardır. Üçüncü derece yanıklarda deri bütünlüğü tam olarak bozulmuştur. Deride kömürleşme şeklinde renk değişikliği görülür. Üçüncü derece yanıklarda deri altı dokuların ve sinirlerin tahrip olması sonucu yanan bölgede belirgin his kaybı görülmesine rağmen, yanığın çevresindeki bölgede daha az yanmış olan doku aşırı ağrılıdır. Yanan bölgedeki yaralar tamamen açık olduğu için mikroplar buralara kolayca yerleşebilir. Üçüncü derece yanıklar iyileşme sürecinden sonra maalesef vücutta geniş ve belirgin yanık izleri bırakır. Üçüncü derece yanıklar vücutta en derine işleyen yanıklar olduğu için bulundukları yere göre çeşitli sakatlıklara da neden olabilmektedir.

Yüzey Miktarına Göre Yanıklar

Yanık yarasının önemi yanığın derinliği ile ilgili olduğu kadar vücuttaki yanık yüzeyi ile de ilişkilidir. Yanığın genişliği veya kapladığı alan “dokuzlar kuralı” denilen sistemle kabaca tahmin edilebilir. Bu sistem vücut yüzeyini, her biri toplam vücut yüzeyinin yaklaşık %9’u olan bölümlere ayırır. Bebek ve çocuklarda baş, vücudun daha büyük, bacaklar daha küçük bir kısmını oluşturacağından bu oranlar çocuklarda erişkinlere göre farklıdır. Dokuzlar Kuralı’na göre yanık olaylarında genel olarak insan vücudunun belli başlı bölgeleri için sabit kabul edilmiş yüzde değerleri vardır. Bu değerler yandaki resimde verilmiştir. Verilen değerlere göre kişinin vücudunun %20’si yanmış durumdaysa hayati tehlike söz konusudur. Bunun nedeni vücut yüzeyinden sıvı ve elektrolit kaybı ile yanık şoku oluşması riskidir.

Şok, genellikle yanmadan hemen sonra meydana gelir. Yanık şokları üç nedene bağlı olarak oluşur.

Birincisi sinir uçlarının yıpranmasıyla birlikte ortaya çıkan şiddetli ağrılardır.

İkincisi yanma sonucu vücut yüzeyinden sıvı kaybedilmesidir.

Üçüncüsü ise yanma sonucu oluşan yaralarda tetanos ve gazlı kangren gibi hastalıklara neden olan mikroorganizmaların kolayca üreyebilmeleridir. Bu mikroorganizmalar kana karışarak şoka neden olabilirler.

Yanıklarda İlk Yardım 1

yüzey miktarına göre yanıklar